Dziś o „świeżynce” – wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z 13 stycznia 2026 r., sygn. akt KIO 5162/25. W wyroku tym Izba uznała za prawidłowe odrzucenie oferty, który wskazał w formularzu oferty, że zamierza zlecić części zamówienia podwykonawcom, jednak nie wskazał zakresu tego podwykonawstwa oraz wartości brutto tego zakresu, czego domagał się zamawiający. Nie podał też nazw wykonawców, wskazując, że nie są oni jeszcze znani – ale tego ani zamawiający, ani KIO się nie przyczepiło.

Intrygujące było tłumaczenie zamawiającego przy odrzuceniu oferty – zawierające obszerny akapit w gruncie rzeczy niemający wielkiego sensu ani związku z podstawą odrzucenia. Że „analiza potencjału wykonawcy w kontekście złożenia oferty w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego jest kluczowym etapem decyzyjnym, poprzedzającym złożenie oferty”. I że „w trakcie tego procesu konieczne staje się dokładne zbadanie zdolności wykonawcy do należytej realizacji zamówienia, uwzględniając jego potencjał organizacyjny oraz techniczny”. W konsekwencji, „świadome i uzasadnione podejście do wyboru podwykonawców staje się istotnym elementem strategii wykonawcy, gwarantując kompleksowe i zgodne z oczekiwaniami zamawiającego, wykonanie zamówienia.” Piękne, tylko co z tego?

Angażowanie podwykonawców przez wykonawców nie jest często kwestią pięciu minut – przeciwnie, jest skomplikowanym procesem organizacyjnym i tam, gdzie zamawiający może zadowolić się jednym przetargiem, wykonawca niekiedy musi przeprowadzić ich na przykład kilkanaście. Czy to wszystko jest w stanie zrealizować na etapie składania ofert? Rzadko kiedy, zwłaszcza jeśli po podpisaniu umowy będzie miał jeszcze na to czas (a ma ten czas, gdy chodzi o prace, które nie będą wykonywane od początku zamówienia). Znajomość rynku pozwala mu przygotować ofertę, skalkulować koszty (z pewnym marginesem błędu), ale niekoniecznie musi wiedzieć, czy zleci coś podwykonawcom czy nie.

Zakres podwykonawstwa (o ile zamawiający nie zakazał korzystania z podwykonawców jako takich w określonym zakresie) jest rzeczą, która na każdym etapie może się zmienić praktycznie dowolnie. Może pojawić się w ofercie, ale nie wiąże wykonawcy, bo ten w każdej chwili może zmienić nie tylko podwykonawcę (znowu – z zastrzeżeniem, że w przypadku podmiotu udostępniającego zasoby zmiana taka jest możliwa pod określonymi warunkami), ale i zakres prac, którego nie wykona osobiście. Jeśli zatem informacje te nie wiążą wykonawcy, to dlaczego odrzucamy ofertę? Wszak w praktyce nie mają żadnego znaczenia zarówno dla postępowania, jak i dla realizacji zamówienia, a odrzucenie z powodu braku tych danych wydaje się działaniem niespecjalnie proporcjonalnym.

Najśmieszniejsze jest, że te pola w formularzu oferty w tym konkretnym postępowaniu znalazły się zapewne tylko z powodu wymagań sprawozdawczych obciążających zamawiającego – umieszczenia odpowiednich informacji w protokole postępowania i ogłoszeniu o wykonaniu zamówieniu. Ale przecież to nie jest problem nie do przeskoczenia.

W ogóle, mam poczucie, że na takie a nie inne orzeczenie podświadomy wpływ mogły mieć strony. Tak jak w opisanym niedawno wyroku SO w Warszawie XXIII Zs 58/24, gdzie ukuto nową ścieżkę interpretacji przepisów, skutkiem było odrzucenie oferty chińskiej, tak i tutaj – bardzo formalistyczne podejście do postanowień SWZ, którego skutkiem jest odrzucenie oferty konkurencyjnej wobec Poczty Polskiej. Cierpi system – bo orzeczenia idą w świat i kształtują praktykę.

A tak swoją drogą, może przy przesłankach odrzucenia należałoby wprost zapisać odpowiednik art. 109 ust. 3 Pzp dotyczący wykluczenia wykonawcy – tego, który stanowi, że zamawiający może od wykluczenia odstąpić, jeśli sankcja byłaby w sposób oczywisty nieproporcjonalna.