Gdybym mia\u0142 wskaza\u0107 zapis umowny, kt\u00f3ry nie powinien w umowach si\u0119 znajdowa\u0107, a chyba najcz\u0119\u015bciej na niego si\u0119 napotykam, by\u0142by to zapis o karze umownej za ka\u017cde naruszenie zapis\u00f3w umowy nieobj\u0119te innymi, szczeg\u00f3\u0142owo wymienionymi karami. Zamawiaj\u0105cy niezwykle go lubi\u0105. Pisz\u0105, \u017ce za zw\u0142ok\u0119 w wykonaniu przedmiotu umowy nale\u017cy im si\u0119 X% wynagrodzenia za ka\u017cdy dzie\u0144, \u017ce za niedope\u0142nienie rozmaitych obowi\u0105zk\u00f3w Y% tego wynagrodzenia za ka\u017cdy przypadek, fantazj\u0119 zdradzaj\u0105c przy tym cz\u0119sto ca\u0142kiem spor\u0105. Ale i tak na koniec takiego wyliczenia cz\u0119sto wstawi\u0105 kar\u0119 „za wszystko” – na wypadek, gdyby co\u015b pomin\u0119li. Czasami z kolei id\u0105 na \u0142atwizn\u0119 i my\u015bl\u0105, \u017ce kara „za wszystko” zast\u0105pi im katalog szczeg\u00f3\u0142owych kar umownych.<\/p>\n\n\n\n
C\u00f3\u017c, problem\u00f3w z takim zapisem jest kilka i wypada\u0142oby, \u017ceby zamawiaj\u0105cy zdawali sobie spraw\u0119, \u017ce je\u015bli wykonawca z tak\u0105 kar\u0105 zechce walczy\u0107, zapewne sp\u00f3r wygra. Wynika to z art. 483 kc., kt\u00f3ry nakazuje powi\u0105za\u0107 kar\u0119 umown\u0105 z zobowi\u0105zaniem niepieni\u0119\u017cnym, kt\u00f3re jest niewykonane lub nienale\u017cycie wykonane. Takim zobowi\u0105zaniem niepieni\u0119\u017cnym nie jest umowa jako ca\u0142o\u015b\u0107, ale konkretne jej postanowienia. Zapis „wszystkie”, „ka\u017cde inne” itp. czyni katalog czynno\u015bci obj\u0119tych karami praktycznie niesko\u0144czony (wszak w ka\u017cdej umowie znajdziemy og\u00f3lne sformu\u0142owania o nale\u017cytej staranno\u015bci, wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aniu i takie tam, kt\u00f3rym daleko do konkretno\u015bci).<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Co wi\u0119cej, taki zapis k\u0142\u00f3ci si\u0119 z kilkoma zasadami wynikaj\u0105cymi z przepis\u00f3w i gospodarczej praktyki. Przede wszystkim powoduje, \u017ce wykonawca nie jest w stanie oszacowa\u0107 ryzyka zwi\u0105zanego z realizacj\u0105 umowy. Chce prawid\u0142owo wykona\u0107 umow\u0119, ale nie ma zielonego poj\u0119cia jak cz\u0119sto zamawiaj\u0105cy b\u0119dzie mu k\u0142ody pod nogi rzuca\u0142, skoro ma takie doskona\u0142e do tego narz\u0119dzie. Taki zapis jest te\u017c na bakier z proporcjonalno\u015bci\u0105 – okre\u015blaj\u0105c jedn\u0105 sankcj\u0119 za ka\u017cde mo\u017cliwe przewinienie mamy do czynienia niekiedy z kar\u0105 zbyt ma\u0142\u0105, a czasami z niewsp\u00f3\u0142miernie du\u017c\u0105 do pope\u0142nionego przewinienia. Ba, mo\u017ce prowadzi\u0107 do omini\u0119cia innych zasad (kara za ka\u017cde inne naruszenie umowy mo\u017ce te\u017c prowadzi\u0107 do naliczenia sankcji za op\u00f3\u017anienie, a nie zw\u0142ok\u0119).<\/p>\n\n\n\n
Wyrok\u00f3w w takich sprawach znajdziemy sporo. Cho\u0107by taki S\u0105du Najwy\u017cszego, sprzed trzech lat, o sygnaturze II CSKP 216\/22: „Kara umowna odnosi\u0107 si\u0119 zatem mo\u017ce do wprost okre\u015blonych w umowie, zindywidualizowanych postaci niewykonania lub nienale\u017cytego wykonania zobowi\u0105zania. W okoliczno\u015bciach sprawy nie jest mo\u017cliwym zidentyfikowanie co do jakiego zakresu zobowi\u0105za\u0144 pozwanego zastrze\u017cono kar\u0119 umown\u0105. Odwo\u0142anie si\u0119 przez strony do \u201eka\u017cdorazowego przypadku naruszenia umowy\u201d nie jest jednoznaczne, nie wskazuje te\u017c czy i jakie postaci niewykonania jak i nienale\u017cytego wykonania zobowi\u0105zania niepieni\u0119\u017cnego przez d\u0142u\u017cnika, a wynikaj\u0105cego z umowy, obejmuje.”<\/p>\n\n\n\n
PS. Smutne bywa te\u017c to, \u017ce zamawiaj\u0105cy na etapie przetargu wymy\u015blaj\u0105 katalog kar, a na etapie realizacji wymy\u015blaj\u0105 sposoby, aby tych kar jednak nie nak\u0142ada\u0107. I to te\u017c zdrowe nie jest – od czego bowiem zale\u017cy, czy kara b\u0119dzie na\u0142o\u017cona czy nie? Taka polityka zamawiaj\u0105cych promuje wykonawc\u00f3w, kt\u00f3rzy id\u0105 po bandzie i nie kalkuluj\u0105 w cenie ofertowych \u017cadnych ryzyk, zdobywaj\u0105c w ten spos\u00f3b przewag\u0119 nad wykonawcami, kt\u00f3rzy podchodz\u0105 do tematu bardziej odpowiedzialnie. Ale to ju\u017c osobny temat.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Gdybym mia\u0142 wskaza\u0107 zapis umowny, kt\u00f3ry nie powinien w umowach si\u0119 znajdowa\u0107, a chyba najcz\u0119\u015bciej na niego si\u0119 napotykam, by\u0142by to zapis o karze umownej za ka\u017cde naruszenie zapis\u00f3w umowy nieobj\u0119te innymi, szczeg\u00f3\u0142owo wymienionymi karami. Zamawiaj\u0105cy niezwykle go lubi\u0105. Pisz\u0105, \u017ce za zw\u0142ok\u0119 w wykonaniu przedmiotu umowy nale\u017cy im si\u0119 X% wynagrodzenia za ka\u017cdy dzie\u0144, […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[251],"class_list":["post-6421","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-umowy","tag-251"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6421","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6421"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6421\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6424,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6421\/revisions\/6424"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6421"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6421"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6421"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}