Wiele raz pisa\u0142em ju\u017c w „szponach” o problemach z przygotowaniem i realizacj\u0105 um\u00f3w o zam\u00f3wienie publiczne, ale chyba ani razu g\u0142\u00f3wnym tematem nie by\u0142y kary umowne w nich przewidywane (cho\u0107 mo\u017ce gdzie\u015b pojawi\u0142y si\u0119 w ramach innego w\u0105tku). Czas to nadrobi\u0107, bo przecie\u017c kary to niezwykle istotny instrument, kt\u00f3rego celem jest zabezpieczenie interesu zamawiaj\u0105cego. Wa\u017cne jest jednak, by u\u017cywa\u0107 go z g\u0142ow\u0105. Problem\u00f3w z karami (ich adekwatno\u015bci\u0105, szczeg\u00f3\u0142owo\u015bci\u0105, sposobem opisania) jest mn\u00f3stwo, dzi\u015b b\u0119dzie jednak o dw\u00f3ch, kt\u00f3re podsun\u0119\u0142a mi niedawno \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n
Mianowicie w\u0105tek kar umownych wyp\u0142yn\u0105\u0142 w ramach przygotowywania zam\u00f3wienia publicznego, kt\u00f3re jest powtarzane mniej wi\u0119cej co roku. Wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce dla os\u00f3b po stronie zamawiaj\u0105cego to wymarzona sytuacja, bo papiery s\u0105 gotowe, wystarczy je zweryfikowa\u0107, a nak\u0142ad pracy jest znacznie mniejszy ni\u017c w czym\u015b, co tworzy si\u0119 od zera. Jednak ta weryfikacja jest kluczowa, cz\u0142owiek ca\u0142y czas si\u0119 uczy, \u015bwiat idzie do przodu, i czasami warto nawet utarte schematy zmienia\u0107 (a z pewno\u015bci\u0105 za ka\u017cdym razem powinno si\u0119 o nich cho\u0107 chwil\u0119 pomy\u015ble\u0107). W tym konkretnym przypadku w ramach zmieniania utartych schemat\u00f3w od jakiego\u015b czasu powtarza si\u0119 jedno: trzeba do\u0142o\u017cy\u0107 kar umownych.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
No pi\u0119knie, dok\u0142adanie kar samo w sobie grzechem nie jest. W tym jednak konkretnym przypadku postanowiono do\u0142o\u017cy\u0107 drako\u0144sk\u0105 (je\u015bli chodzi o wysoko\u015b\u0107) kar\u0119 za naruszenie stricte administracyjne, bez jakiegokolwiek waloru odszkodowawczego, wy\u0142\u0105cznie o charakterze dyscyplinuj\u0105cym. A przy okazji okaza\u0142o si\u0119, \u017ce dok\u0142adanie kar do umowy sprzed roku nie zaowocowa\u0142o faktycznym na\u0142o\u017ceniem \u017cadnej kary na wykonawc\u0119. I jak si\u0119 po\u0142\u0105czy obie te okoliczno\u015bci, cz\u0142owiek zastanawia si\u0119, gdzie w tym wszystkim sens.<\/p>\n\n\n\n
No bo tak – wysoka kara pi\u0119knie wygl\u0105da w oczach wielu os\u00f3b po stronie zamawiaj\u0105cego (spotka\u0142em nawet takich, kt\u00f3rzy traktowali kary za \u017ar\u00f3d\u0142o dochod\u00f3w). Problem w tym, \u017ce z biznesowego punktu widzenia tak fajnie nie jest. Ka\u017cda kara to czynnik zwi\u0119kszaj\u0105cy ryzyko wykonawcy. Zwi\u0119kszenie ryzyka podwy\u017csza cen\u0119 ofertow\u0105 (bo przecie\u017c racjonalny wykonawca musi w niej przewidzie\u0107 rezerw\u0119 na ryzyka) lub zmniejsza szans\u0119 na uzyskanie ofert. Drako\u0144skie kary nak\u0142adane za pierdo\u0142y, kt\u00f3re faktycznie mog\u0105 si\u0119 przydarzy\u0107, ale nie maj\u0105 wi\u0119kszego wp\u0142ywu na wykonanie zam\u00f3wienia, to klasyczny przyk\u0142ad zachowania, kt\u00f3re zapewne zadzia\u0142a na niekorzy\u015b\u0107 zamawiaj\u0105cego. Bo wykonawca b\u0119dzie musia\u0142 skalkulowa\u0107 ryzyko jej zap\u0142aty, na pewno wp\u0142ynie to na cen\u0119 ofertow\u0105, natomiast bior\u0105c pod uwag\u0119 jej wysoko\u015b\u0107 i charakter naruszenia, i tak – gdyby kto\u015b chcia\u0142 j\u0105 naliczy\u0107 – sprawa sko\u0144czy si\u0119 w s\u0105dzie sporem o kar\u0119 ra\u017c\u0105co wyg\u00f3rowan\u0105 i jako\u015b nie mam w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce s\u0105d (pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej) orzeknie na korzy\u015b\u0107 wykonawcy.<\/p>\n\n\n\n
Ba, o ile zamawiaj\u0105cy w og\u00f3le j\u0105 naliczy. Bo innym grzechem zamawiaj\u0105cych jest to, \u017ce cho\u0107 w umowie zapisuj\u0105 kary za rozmaite naruszenia jej zapis\u00f3w, potem ich nie egzekwuj\u0105. Czasami dlatego, \u017ce nadz\u00f3r nie jest wystarczaj\u0105cy i okoliczno\u015bci skutkuj\u0105ce karami umykaj\u0105 zamawiaj\u0105cym, a czasami dlatego, \u017ce postanowi\u0105 kar\u0119 wykonawcy „darowa\u0107”. No tak, jest taka kara w umowie, ale \u017ceby od razu j\u0105 stosowa\u0107? P\u00f3jdziemy wykonawcy na r\u0119k\u0119, nie b\u0119dziemy sobie dok\u0142ada\u0107 papierowej roboty, ryzykowa\u0107 zepsuciem atmosfery… Efektem jest to, \u017ce papier sobie, a rzeczywisto\u015b\u0107 sobie. Efekt opisa\u0142em przed rokiem<\/a> w tek\u015bcie o najwi\u0119kszym problemie zam\u00f3wie\u0144: wielu wygrywaj\u0105cych przetargi wykonawc\u00f3w na rynku spodziewa si\u0119 w\u0142a\u015bnie takiego przymykania oka, nie kalkuluje premii za ryzyko, a w sytuacji, gdy ono jednak zaistnieje, k\u0142opoty ma i wykonawca, i zamawiaj\u0105cy.<\/p>\n\n\n\n Jaki jest skumulowany efekt obu tych okoliczno\u015bci? Ano taki, \u017ce racjonalny wykonawca podniesie cen\u0119 za ryzyko, kt\u00f3rego potem nie poniesie. Je\u015bli wygra, zamawiaj\u0105cy przep\u0142aci. Je\u015bli przegra, to z wykonawc\u0105, kt\u00f3ry przymykania oka si\u0119 spodziewa\u0142. I mam wra\u017cenie, \u017ce zachowanie zamawiaj\u0105cego jest nie tylko biznesowym strza\u0142em w swoje kolano, ale tak\u017ce dzia\u0142aniem na bakier z obowi\u0105zkiem zapewnienia uczciwej konkurencji…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wiele raz pisa\u0142em ju\u017c w „szponach” o problemach z przygotowaniem i realizacj\u0105 um\u00f3w o zam\u00f3wienie publiczne, ale chyba ani razu g\u0142\u00f3wnym tematem nie by\u0142y kary umowne w nich przewidywane (cho\u0107 mo\u017ce gdzie\u015b pojawi\u0142y si\u0119 w ramach innego w\u0105tku). Czas to nadrobi\u0107, bo przecie\u017c kary to niezwykle istotny instrument, kt\u00f3rego celem jest zabezpieczenie interesu zamawiaj\u0105cego. Wa\u017cne […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[251,236,238],"class_list":["post-6104","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-umowy","tag-251","tag-236","tag-238"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6104","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6104"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6104\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6109,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6104\/revisions\/6109"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6104"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6104"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6104"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}