Niejeden raz jest tak, \u017ce w jednej umowie zamawiaj\u0105cy s\u0105 zobowi\u0105zani do zastosowania mechanizm\u00f3w waloryzacyjnych ustalonych na podstawie dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych przepis\u00f3w: art. 436 pkt 4 Pzp oraz art. 439 Pzp. Pierwsza dotyczy waloryzacji, je\u015bli koszty wykonawcy wzrosn\u0105 wskutek zmiany obci\u0105\u017ce\u0144 o charakterze niejako urz\u0119dowym – najcz\u0119\u015bciej po ten przepis si\u0119ga si\u0119 na prze\u0142omie roku, gdy zmieniaj\u0105 si\u0119 stawki wynagrodzenia minimalnego za prac\u0119, niekiedy tak\u017ce wtedy, gdy zmienia si\u0119 VAT (ten – w przeciwie\u0144stwie do wynagrodze\u0144 – mo\u017ce waha\u0107 si\u0119 w praktyce w dwie strony, a zatem nie zawsze rosn\u0105\u0107). Druga dotyczy waloryzacji, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna nazwa\u0107 rynkow\u0105 – a zatem, gdy na rynku zmieniaj\u0105 si\u0119 ceny towar\u00f3w lub us\u0142ug niezb\u0119dnych do wykonania zam\u00f3wienia. <\/p>\n
Pierwsza waloryzacja, ta „urz\u0119dowa”, cho\u0107 jej zasady oczywi\u015bcie opisuje si\u0119 w umowach, tak naprawd\u0119 realizowana jest na podstawie samej ustawy. Tu nie ma wielkiej filozofii, jedyn\u0105 jest wyliczenie, jaki jest udzia\u0142 w kosztach realizacji zmienianego czynnika i jaki jest wp\u0142yw urz\u0119dowej zmiany na jego wysoko\u015b\u0107. Niezale\u017cnie od tego, jak\u0105 mamy umow\u0119, jak zamawiaj\u0105cy to opisze, efekt powinien by\u0107 identyczny. Inaczej jest z waloryzacj\u0105 „rynkow\u0105” – tu ustawa daje narz\u0119dzie, kt\u00f3re zamawiaj\u0105cy musi wype\u0142ni\u0107 tre\u015bci\u0105. I od zamawiaj\u0105cego zale\u017cy, jak ona b\u0119dzie wygl\u0105da\u0107 i mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107 (ba, jest to w zasadzie pewne), \u017ce u r\u00f3\u017cnych zamawiaj\u0105cych te same okoliczno\u015bci b\u0119d\u0105 mia\u0142y inny wp\u0142yw na wysoko\u015b\u0107 wynagrodzenia umownego – bo zastosowali inne wska\u017aniki, algorytmy czy limity.
\n<\/p>\n
Mamy zatem do czynienia z mechanizmami odr\u0119bnymi. Ale w praktyce obie te waloryzacje bywaj\u0105 powi\u0105zane – wszak rynkowe zmiany cen towar\u00f3w czy us\u0142ug wynikaj\u0105 nie tylko z ogranicze\u0144 w poda\u017cy, waha\u0144 cen surowc\u00f3w itp., ale tak\u017ce z waha\u0144 w kosztach pracy. Ba, w niekt\u00f3rych sytuacjach to w\u0142a\u015bnie ten „urz\u0119dowy” element jest elementem kluczowym dla wzrostu rynkowych koszt\u00f3w – wystarczy spojrze\u0107 na takie us\u0142ugi jak ochrona, sprz\u0105tanie czy wiele innych nieskomplikowanych prac, dla kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnym elementem koszt\u00f3w s\u0105 wynagrodzenia zwykle nie najwy\u017cej wykwalifikowanych pracownik\u00f3w. Co w takim przypadku? Czy wykonawcy powinna si\u0119 nale\u017ce\u0107 zar\u00f3wno waloryzacja „urz\u0119dowa”, jak i „rynkowa”? <\/p>\n
C\u00f3\u017c, gdyby za\u0142o\u017cy\u0107 idealny model, w kt\u00f3rym waloryzacja rynkowa oddaje 100% wzrostu koszt\u00f3w (czyli zapomnie\u0107 o limitach, jakie ustawodawca nakazuje stosowa\u0107 zamawiaj\u0105cym), okaza\u0142oby si\u0119, \u017ce ta sama podwy\u017cka koszt\u00f3w skutkowa\u0142aby podw\u00f3jn\u0105 podwy\u017ck\u0105 wynagrodzenia wykonawcy. Patrz\u0105c na przyk\u0142ad: mamy wzrost wynagrodzenia minimalnego o 5% i wzrost wska\u017anika koszt\u00f3w realizacji us\u0142ug zastosowanego przez zamawiaj\u0105cego tak\u017ce o 5%. Za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce mamy us\u0142ug\u0119 o takim charakterze, \u017ce 80% ceny zam\u00f3wienia stanowi\u0105 koszty wynagrodze\u0144 os\u00f3b zatrudnionych w oparciu o pensj\u0119 minimaln\u0105. W tej sytuacji na podstawie waloryzacji urz\u0119dowej wykonawca mo\u017ce ubiega\u0107 si\u0119 o podniesienie wynagrodzenia o 4% (5% w odniesieniu do 80%), natomiast na podstawie waloryzacji rynkowej – o 5%. Proste sumowanie daje tu podwy\u017ck\u0119 o 9%. Ale faktyczny wzrost koszt\u00f3w zapewne bliski jest waloryzacji rynkowej – 5% i wykonawca od zamawiaj\u0105cego nie powinien otrzyma\u0107 wi\u0119cej.<\/p>\n
Co w tej sytuacji zamawiaj\u0105cy powinien zrobi\u0107? C\u00f3\u017c, powinien w umowie o zam\u00f3wienie publiczne (niezale\u017cnie od przedmiotu, bo przecie\u017c zawsze wzrost koszt\u00f3w rynkowych b\u0119dzie uwarunkowany czynnikami urz\u0119dowymi, tyle tylko \u017ce czasami w mniejszym, a czasami w wi\u0119kszym stopniu) przewidzie\u0107 regu\u0142y, kt\u00f3re mo\u017cna nazwa\u0107 kolizyjnymi. To oznacza\u0142oby, \u017ce wykonawca nie powinien otrzyma\u0107 sumy obu waloryzacji, ale t\u0119 z nich, kt\u00f3ra jest wy\u017csza. Najpro\u015bciej: waloryzacj\u0119 rynkow\u0105 pomniejsza si\u0119 o waloryzacj\u0119 urz\u0119dow\u0105. W opisanym wy\u017cej przyk\u0142adzie oznacza\u0142oby to, \u017ce wykonawca dostanie 5% wynagrodzenia wi\u0119cej (4% z waloryzacji urz\u0119dowej i 1% z r\u00f3\u017cnicy pomi\u0119dzy rynkow\u0105 i urz\u0119dow\u0105), a nie 9%. Natomiast gdy koszty zwi\u0105zane z p\u0142acami minimalnymi rosn\u0105 szybciej ni\u017c wska\u017aniki rynkowe podane przez zamawiaj\u0105cego (c\u00f3\u017c, to tak\u017ce b\u0119dzie oznacza\u0107, \u017ce wybrano z\u0142y wska\u017anik), nie da si\u0119 zastosowa\u0107 mechanizmu odwrotnego i ograniczy\u0107 waloryzacji do granic wska\u017anika rynkowego – waloryzacja „urz\u0119dowa” nie zna limit\u00f3w i wykonawcy przys\u0142uguje tyle, ile faktycznie zmiana p\u0142ac i innych obci\u0105\u017ce\u0144 wp\u0142ywa na koszty. <\/p>\n
Oczywi\u015bcie, kluczowe w takich sytuacjach jest odpowiednie opisanie tego w umowie. Wbrew pozorom nie jest to najprostsza sprawa. Wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce najwygodniej by\u0142oby, gdyby zgra\u0107 ze sob\u0105 te waloryzacje w czasie. W praktyce – dopasowa\u0107 periodyczno\u015b\u0107 waloryzacji rynkowej do przewidywanych zmian w zakresie waloryzacji urz\u0119dowej. Jednak s\u0105 tu sporo haczyk\u00f3w. Pierwszy jest bardzo prozaiczny: waloryzacja rynkowa w odst\u0119pach rocznych (a tak cz\u0119sto zmienia si\u0119 wynagrodzenie minimalne) mo\u017ce by\u0107 dla wykonawc\u00f3w sporym ryzykiem, a nadmiernego ryzyka wykonawc\u00f3w zamawiaj\u0105cy powinni unika\u0107 (najlepszym przyk\u0142adem obecna sytuacja na wielu rynkach – konieczno\u015b\u0107 przetrwania na starych kontraktach przez osiem miesi\u0119cy do ko\u0144ca roku mo\u017ce ko\u0144czy\u0107 si\u0119 katastrof\u0105), dlatego lepszym rozwi\u0105zaniem jest uzale\u017cnienie cz\u0119stotliwo\u015bci waloryzacji rynkowej od skok\u00f3w wska\u017anik\u00f3w. <\/p>\n
Ponadto wska\u017anik rocznego wzrostu koszt\u00f3w okre\u015blonych cen us\u0142ug z grudnia danego roku konsumuje tak naprawd\u0119 podwy\u017ck\u0119 wynagrodze\u0144 minimalnych sprzed 12 miesi\u0119cy (c\u00f3\u017c z tego, \u017ce nowe stawki minimalnego wynagrodzenia s\u0105 znane wcze\u015bniej, skoro przecie\u017c do 31 grudnia nie by\u0142y stosowane). Dopiero wska\u017anik wzrostu koszt\u00f3w w jakim\u015b kolejnym miesi\u0105cu mo\u017ce uwzgl\u0119dnia\u0107 zmian\u0119 wynikaj\u0105c\u0105 z wynagrodze\u0144 minimalnych*. Je\u015bli zatem chcemy obie waloryzacje w jaki\u015b spos\u00f3b zgrywa\u0107, trzeba o tym pami\u0119ta\u0107. Stosowne klauzule kolizyjne powinny zatem by\u0107 elastyczne. Sp\u00f3jrzmy na kolejny przyk\u0142ad – zamawiaj\u0105cy zak\u0142ada zmian\u0119 wynagrodzenia, gdy wzrost wska\u017anika rynkowego przekroczy 1%. Za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce tak si\u0119 sta\u0142o trzykrotnie do ko\u0144ca grudnia pierwszego roku obowi\u0105zywania umowy i w sumie wynagrodzenie podniesiono o 4%. Potem nast\u0119puje podniesienie wynagrodzenia minimalnego. Wykonawcy przys\u0142uguje podwy\u017cka, kt\u00f3ra odpowiada wp\u0142ywowi tej zmiany na koszty. Za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce to b\u0119d\u0105 kolejne 4%. W kolejnym roku znowu wska\u017aniki rynkowe rosn\u0105, ale zamawiaj\u0105cy nie reaguje dop\u00f3ki nie przekrocz\u0105 tych 4% – waloryzacja b\u0119dzie przys\u0142ugiwa\u0107 wykonawcy tylko w tym zakresie, w jakim ten pr\u00f3g w tym roku b\u0119dzie przekroczony**.<\/p>\n
Ps. Oczywi\u015bcie odr\u0119bn\u0105 histori\u0105 jest zmiana VAT itp. Warto w\u00f3wczas zastanowi\u0107 si\u0119, czy zastosowane wska\u017aniki wzrostu koszt\u00f3w uwzgl\u0119dniaj\u0105 ceny brutto czy netto. A czasami, je\u015bli koszyk produkt\u00f3w u\u017cyty do ustalenia podstawy wska\u017anika jest bardzo szeroki, wzrost VAT na produkt b\u0119d\u0105cy przedmiotem zam\u00f3wienia mo\u017ce „zgin\u0105\u0107 w t\u0142umie”. W takim przypadku, cho\u0107by VAT by\u0142 uwzgl\u0119dniany we wska\u017aniku, mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce ca\u0142kowicie usprawiedliwione b\u0119dzie zsumowanie waloryzacji.<\/p>\n
*) Przynajmniej teoretycznie. Sprawa szybko\u015bci reagowania wska\u017anik\u00f3w na zmiany rynkowe to jest odr\u0119bna historia.<\/p>\n
**) To nadal nie jest idealne rozwi\u0105zanie :)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Niejeden raz jest tak, \u017ce w jednej umowie zamawiaj\u0105cy s\u0105 zobowi\u0105zani do zastosowania mechanizm\u00f3w waloryzacyjnych ustalonych na podstawie dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych przepis\u00f3w: art. 436 pkt 4 Pzp oraz art. 439 Pzp. Pierwsza dotyczy waloryzacji, je\u015bli koszty wykonawcy wzrosn\u0105 wskutek zmiany obci\u0105\u017ce\u0144 o charakterze niejako urz\u0119dowym – najcz\u0119\u015bciej po ten przepis si\u0119ga si\u0119 na prze\u0142omie roku, gdy […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[236,237],"class_list":["post-5122","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-umowy","tag-236","tag-237"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5122","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5122"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5122\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5126,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5122\/revisions\/5126"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5122"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5122"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5122"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}