Dodajmy – ko\u0144ca roku bud\u017cetowego. Odk\u0105d zajmuj\u0119 si\u0119 zam\u00f3wieniami jednym ze sta\u0142ych element\u00f3w rocznego cyklu przyrody jest rosn\u0105cy po\u015bpiech w wydawaniu publicznych pieni\u0119dzy w ostatnich miesi\u0105cach roku. G\u0142\u00f3wn\u0105 ofiar\u0105 tego po\u015bpiechu padaj\u0105 zam\u00f3wienia publiczne, a w\u0142a\u015bciwie – zdrowy rozs\u0105dek w tych zam\u00f3wieniach. No bo pieni\u0105dze trzeba wyda\u0107 do ko\u0144ca roku. Faktury musz\u0105 sp\u0142yn\u0105\u0107 kilka dni wcze\u015bniej. I norm\u0105 bywa (a mo\u017ce bywa\u0142o) wyznaczanie termin\u00f3w realizacji zam\u00f3wienia na sztywno najpierw na 10 czy 15 grudnia, potem na 23 grudnia, a ju\u017c na absolutny koniec na przyk\u0142ad na 28 grudnia. Czas trwania post\u0119powania? Ryzyko zwi\u0105zane z tym, \u017ce wykonawca nie wie, ile czasu mu zostanie na realizacj\u0119? Furda, 31 grudnia to szlaban. <\/p>\n
W tym roku jednak ustawodawca zgotowa\u0142 wykonawcom, kt\u00f3rzy s\u0105 skazani na to wszystko, mi\u0142\u0105 niespodziank\u0119. W art. 436 zawar\u0142 postanowienie, \u017ce umowa ma zawiera\u0107 planowany termin zako\u0144czenia zam\u00f3wienia, a tak\u017ce w razie potrzeby terminy zako\u0144czenia jego etap\u00f3w, wyra\u017cone w dniach, tygodniach, miesi\u0105cach lub latach. Nie konkretn\u0105 dat\u0105, kt\u00f3ra jest nieruchoma* niezale\u017cnie od tego, jak d\u0142ugo post\u0119powanie b\u0119dzie trwa\u0107 (a przecie\u017c ryzyko czasu trwania post\u0119powania nie jest uzale\u017cnione od wykonawcy i to nie on jest lepiej przygotowaniu do ponoszenia tego ryzyka). Wyj\u0105tek zrobi\u0142 jedynie (i poniek\u0105d s\u0142usznie, cho\u0107 tu ka\u017cdy wyj\u0105tek wykonawc\u0119 zaboli) dla przypadk\u00f3w, gdy u\u017cycie daty jest „uzasadnione obiektywn\u0105 przyczyn\u0105”. Co teraz? Zbli\u017ca si\u0119 pierwszy koniec roku w znowelizowanej rzeczywisto\u015bci i art. 436 pkt 1 b\u0119dzie zapewne gor\u0105cym tematem. I pewnie niejeden zamawiaj\u0105cy b\u0119dzie si\u0119 zastanawia\u0142, czy koniec roku bud\u017cetowego wpisuje si\u0119 w t\u0105 „obiektywn\u0105 przyczyn\u0119”.
\n<\/p>\n
Gdy szukam pomocy u m\u0105drzejszych, niewiele znajduj\u0119. W uzasadnieniu projektu ustawy jest informacja, \u017ce wyj\u0105tek mo\u017ce si\u0119 przyda\u0107 na przyk\u0142ad wtedy, gdy mamy do czynienia z terminem wykorzystania dofinansowania z UE. Gdy si\u0119gn\u0105\u0142em do dw\u00f3ch komentarzy dost\u0119pnych w jednym z system\u00f3w informacji prawnej – \u017caden z jego autor\u00f3w nie poszed\u0142 o krok dalej, nie spr\u00f3bowa\u0142 si\u0119 zbli\u017cy\u0107 do praktycznego rozwi\u0105zania problemu, kt\u00f3ry wielu b\u0119dzie m\u0119czy\u0142, tylko powt\u00f3rzyli ten jeden przyk\u0142ad. Podobnie zreszt\u0105 jest z epokowym dzie\u0142em wydanym przez UZP, cho\u0107 tu mamy urozmaicenie – zamiast odwo\u0142ania si\u0119 do projekt\u00f3w finansowanych z UE, mamy bardziej og\u00f3lne sformu\u0142owanie – „np. w przypadku projekt\u00f3w o ograniczonym okresie finansowania”.<\/p>\n
C\u00f3\u017c, wiele jest sytuacji, w kt\u00f3rych „uzasadnienie obiektywn\u0105 przyczyn\u0105” zaistnieje. Zastanawiam si\u0119 co prawda, czy akurat przyk\u0142ad z up\u0142ywem termin\u00f3w finansowania zewn\u0119trznego najlepiej si\u0119 tu wpasowuje. Wszak je\u015bli beneficjent potrafi \u0142adnie uzasadni\u0107 po\u015blizg projektu nie ze swojej winy, cz\u0119sto uzyskuje przesuni\u0119cie terminu. Ale s\u0105 przypadki, kt\u00f3re nie budz\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci: je\u015bli zamawiaj\u0105cy potrzebuje ochrony na imprez\u0119 sylwestrow\u0105, trudno, \u017ceby wskaza\u0142 inny termin realizacji ni\u017c 31 grudnia i 1 stycznia. Je\u015bli post\u0119powanie b\u0119dzie trwa\u0107 za d\u0142ugo i termin minie – c\u00f3\u017c, zam\u00f3wienie odejdzie w niepami\u0119\u0107 (cho\u0107 nikt z tego powodu szcz\u0119\u015bliwy nie b\u0119dzie, ani zamawiaj\u0105cy, ani wykonawca). Podobnie b\u0119dzie np. z obs\u0142ug\u0105 bankow\u0105 czy dostaw\u0105 energii: tu r\u00f3wnie\u017c zamawiaj\u0105cy wska\u017ce dat\u0119 pocz\u0105tkow\u0105, kt\u00f3ra b\u0119dzie nast\u0119powa\u0107 dzie\u0144 po wyga\u015bni\u0119ciu dotychczasowej umowy. Przerwa\u0107 takich dostaw czy us\u0142ug nie mo\u017ce. Je\u015bli post\u0119powanie si\u0119 przed\u0142u\u017cy – c\u00f3\u017c, realizacja umowy zacznie si\u0119 p\u00f3\u017aniej, a na okres po\u015blizgu zamawiaj\u0105cy b\u0119dzie musia\u0142 zorganizowa\u0107 inne rozwi\u0105zanie.<\/p>\n
Co jednak z tym nieszcz\u0119snym ko\u0144cem roku? W mojej opinii, bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce przyczyna ma by\u0107 obiektywna, a zatem pochodz\u0105ca z zewn\u0105trz, 31 grudnia nie jest granic\u0105. Owszem, wynika z przepis\u00f3w, ale te przepisy, cho\u0107 generalnie ma\u0142o elastyczne, przewiduj\u0105 jednak furtk\u0119 (\u015brodki niewygasaj\u0105ce) i to zwykle zamawiaj\u0105cy jest w\u0142adny do tego, aby z tej furtki skorzysta\u0107. Oczywi\u015bcie, decyduj\u0105 nie ci sami ludzie u zamawiaj\u0105cego, kt\u00f3rzy prowadz\u0105 post\u0119powanie, ale to wci\u0105\u017c jest ta sama instytucja. I dlatego up\u0142yw roku bud\u017cetowego nie powinien by\u0107 traktowany jako obiektywne uzasadnienie dla wyznaczenia terminu dat\u0105. Mo\u017ce pierwszy rok gdzieniegdzie b\u0119dzie trudny, ale to przynios\u0142oby to co\u015b dobrego do systemu: b\u0119dzie mniej post\u0119powa\u0144 organizowanych na ostatni\u0105 chwil\u0119, bez zastanowienia i bez ogl\u0105dania si\u0119 na ryzyko wykonawcy.<\/p>\n
Obawiam si\u0119 jednak, \u017ce tak pi\u0119knie mo\u017ce nie by\u0107. Nowa zasada zapewne zaskoczy niekt\u00f3rych zamawiaj\u0105cych – wszak to pierwszy koniec roku w takiej rzeczywisto\u015bci. I wielu z nich b\u0119dzie czepia\u0107 si\u0119 tego wyj\u0105tku i robi\u0107 po staremu. Jeden popatrzy na drugiego, zrobi tak samo, i tak si\u0119 to rozleje w tej naszej rzeczywisto\u015bci. Przyjd\u0105 kontrole i te\u017c zaczn\u0105 si\u0119 zastanawia\u0107, czy mo\u017cna si\u0119 przyczepi\u0107, bo przecie\u017c b\u0119dzie wielka afera. Niekt\u00f3re si\u0119 przyczepi\u0105, inne nie i przyk\u0142ad tych drugich b\u0119dzie pewnie bardziej popularny. Gdy p\u00f3jdzie to w t\u0119 stron\u0119, wkr\u00f3tce norm\u0105 stanie si\u0119 post\u0119powanie „po staremu” i efekt zmiany ustawy b\u0119dzie iluzoryczny. Jedyna nadzieja le\u017cy w wykonawcach. Przyda\u0142by si\u0119 jeden czy drugi wyrok KIO opisany na \u0142amach „Gazety Prawnej” czy „Rzeczpospolitej”, w kt\u00f3rym KIO uzna, \u017ce trzymanie si\u0119 sztywnych dat w terminach realizacji zam\u00f3wienia z okazji ko\u0144ca roku bud\u017cetowego jest nielegalne.<\/p>\n
Bo jako\u015b trudno mi uwierzy\u0107 w to, \u017ce wystarczy sam fakt, \u017ce jest to nierozs\u0105dne i bardzo krzywdz\u0105ce dla wykonawc\u00f3w. Bo nie wystarczy\u0142o przez tyle lat.<\/p>\n