Poniewa\u017c \u017cycie tymczasowo oderwa\u0142o mnie nieco od zam\u00f3wie\u0144 publicznych (grudzie\u0144 to do\u015b\u0107 cz\u0119sto czas, gdy priorytety si\u0119 zmieniaj\u0105), r\u00f3wnie\u017c i szpony si\u0119 od nich wyj\u0105tkowo, w tym tygodniu, oderw\u0105 i potocz\u0105 w kierunku finans\u00f3w publicznych. Co prawda zam\u00f3wienia s\u0105 poniek\u0105d dziedzin\u0105 zwi\u0105zan\u0105 z tymi finansami, tym razem jednak chodzi mi po g\u0142owie temat z zam\u00f3wieniami publicznymi nic nie maj\u0105cy wsp\u00f3lnego.<\/p>\n
W uchwalonej w 2009 r., a obowi\u0105zuj\u0105cej (w du\u017cej cz\u0119\u015bci) od pocz\u0105tku bie\u017c\u0105cego roku nowa ustawa o finansach publicznych zrealizowano jeden z cz\u0119sto powtarzanych postulat\u00f3w \u015brodowisk samorz\u0105dowych, dotycz\u0105cych likwidacji sztywnych prog\u00f3w dotycz\u0105cych wielko\u015bci zad\u0142u\u017cenia i mo\u017cliwo\u015bci ich sp\u0142aty zawartych w art. 169 i 170 starej (z 2005 r.) ustawy o finansach publicznych (s\u0142ynne wska\u017aniki 15% i 60%) i zast\u0105pienie ich limitami ustalanymi odr\u0119bnie dla ka\u017cdej jednostki, z uwzgl\u0119dnieniem jej mo\u017cliwo\u015bci finansowych. Co prawda obowi\u0105zek przestrzegania nowej zasady wchodzi w \u017cycie dopiero od 2014 r., a wcze\u015bniej obowi\u0105zuj\u0105 stare wska\u017aniki, niemniej jednak ju\u017c teraz trzeba si\u0119 martwi\u0107 o to, co w tym 2014 r. b\u0119dzie (cho\u0107by z tego powodu, \u017ce w wieloletniej prognozie finansowej na rok 2011 i nast\u0119pne nale\u017cy te wska\u017aniki ju\u017c obliczy\u0107). Realizacja tego postulatu nast\u0105pi\u0142a poprzez wprowadzenie do nowej ustawy nieco przera\u017caj\u0105co na pierwszy rzut oka wygl\u0105daj\u0105cego art. 243, w kt\u00f3rym zawarto wz\u00f3r na obliczenie indywidualnego – dla ka\u017cdej jednostki samorz\u0105du terytorialnego – limitu wielko\u015bci obs\u0142ugi d\u0142ugu w danym roku. Pisz\u0119 „przera\u017caj\u0105co”, bo przepis zawiera ogromniasty wz\u00f3r matematyczny. W praktyce jednak obliczenie jest proste.
\n
\nMianowicie, nieco upraszczaj\u0105c ca\u0142\u0105 spraw\u0119, stosunek koszt\u00f3w obs\u0142ugi d\u0142ugu publicznego w danym roku do dochod\u00f3w (czyli w praktyce ten sam wska\u017anik, kt\u00f3ry wedle starej ustawy przyk\u0142adamy do sztywnego limitu 15%) w tym samym roku nie mo\u017ce przekroczy\u0107 \u015bredniej z wyliczonych dla trzech poprzednich lat stosunk\u00f3w nadwy\u017cki operacyjnej (powi\u0119kszonej o dochody ze sprzeda\u017cy maj\u0105tku) do dochod\u00f3w. Filozofia jest do\u015b\u0107 prosta: jednostka nie powinna si\u0119 zad\u0142u\u017ca\u0107 w takim stopniu, \u017ce aby to zad\u0142u\u017cenie obs\u0142ugiwa\u0107 (i sp\u0142aca\u0107) musia\u0142aby zacz\u0105\u0107 w tym celu si\u0119 zad\u0142u\u017ca\u0107 i wpada\u0107 w p\u0119tl\u0119 bez ko\u0144ca (cho\u0107, rzecz jasna, w praktyce pieni\u0105dze w worku bud\u017cetowym zwykle nie s\u0105 znaczone, a sp\u0142acaj\u0105c stare zad\u0142u\u017cenie nawet w ramach takiego limitu i tak jednostka zaci\u0105ga nowe d\u0142ugi, aby realizowa\u0107 wi\u0119cej inwestycji).<\/p>\n
I cho\u0107 r\u00f3\u017cne rozwi\u0105zania zawarte w nowej ustawie o finansach publicznych mo\u017cna krytykowa\u0107, to akurat ten wz\u00f3r jest krokiem w dobrym kierunku. Prawie. Bo diabe\u0142, jak zwykle, tkwi w szczeg\u00f3\u0142ach. Tym szczeg\u00f3\u0142em jest problem bie\u017c\u0105cych koszt\u00f3w obs\u0142ugi d\u0142ugu. Na wszelki wypadek wyja\u015bni\u0119, \u017ce obs\u0142uga d\u0142ugu sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch element\u00f3w: sp\u0142at zad\u0142u\u017cenia (stanowi\u0105cych element rozchod\u00f3w, a nie wydatk\u00f3w – przy czym te definicje maj\u0105 w finansach publicznych nieco inne znaczenie ni\u017c w „normalnym” przedsi\u0119biorstwie) oraz bie\u017c\u0105cego kosztu obs\u0142ugi d\u0142ugu (stanowi cz\u0119\u015b\u0107 wydatk\u00f3w bie\u017c\u0105cych, a sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na niego odsetki, prowizje i im podobne). Gdy przeci\u0119tny Polak sp\u0142aca kredyt – w ka\u017cdej racie ma element sp\u0142aty kapita\u0142u (jakiej\u015b jego cz\u0119\u015bci) oraz odsetek za dany okres. I teraz, gdy we\u017amiemy na tapet\u0119 wz\u00f3r z art. 243 ustawy o finansach publicznych dostrzegamy nast\u0119puj\u0105cy fakt: limit obs\u0142ugi d\u0142ugu w danym roku (a zatem limit wyp\u0142yw\u00f3w na pokrycie sp\u0142at d\u0142ugu oraz bie\u017c\u0105cej obs\u0142ugi d\u0142ugu) jest obliczany na podstawie nadwy\u017cki operacyjnej z poprzednich lat, do kt\u00f3rej obliczenia bie\u017c\u0105ca obs\u0142uga d\u0142ugu tak\u017ce zosta\u0142a uwzgl\u0119dniona (stanowi wszak cz\u0119\u015b\u0107 wydatk\u00f3w bie\u017c\u0105cych, a nadwy\u017cka operacyjna to r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy dochodami bie\u017c\u0105cymi a wydatkami bie\u017c\u0105cymi.<\/p>\n
Je\u015bli zatem chc\u0119 w danym roku sp\u0142aci\u0107 100 z\u0142 kredytu, a opr\u00f3cz tego od zaci\u0105gni\u0119tych d\u0142ug\u00f3w b\u0119d\u0119 musia\u0142 zap\u0142aci\u0107 w tym samym roku 10 z\u0142 odsetek – a tymczasem nadwy\u017cka operacyjna przez ostatnie trzy lata wynosi\u0142a po 100 z\u0142 + nie b\u0119dzie mi wolno tego zrobi\u0107. Problem tylko w tym, \u017ce obliczaj\u0105c nadwy\u017ck\u0119 operacyjn\u0105 odejmowa\u0142em od dochod\u00f3w bie\u017c\u0105cych wydatki bie\u017c\u0105ce zawieraj\u0105ce bie\u017c\u0105cy koszt obs\u0142ugi d\u0142ugu (za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce co roku 10 z\u0142). Je\u015bli wska\u017anik ma s\u0142u\u017cy\u0107 ograniczy\u0107 obs\u0142ug\u0119 zad\u0142u\u017cenia do realnych mo\u017cliwo\u015bci d\u0142u\u017cnika, to te realne mo\u017cliwo\u015bci mieszcz\u0105 w sobie r\u00f3wnie\u017c to, co w ubieg\u0142ych latach wydawali\u015bmy na bie\u017c\u0105c\u0105 obs\u0142ug\u0119 d\u0142ugu. Nadwy\u017cka operacyjna to \u015brodki, kt\u00f3re s\u0105 w mojej dyspozycji – mog\u0119 przeznaczy\u0107 je na inwestycje, sp\u0142at\u0119 zad\u0142u\u017cenia lub od\u0142o\u017cy\u0107 na czarn\u0105 godzin\u0119. A tymczasem ja mam wydatki bie\u017c\u0105ce, obejmuj\u0105ce 10 z\u0142 bie\u017c\u0105cej obs\u0142ugi d\u0142ugu, i nadwy\u017ck\u0119 operacyjn\u0105 przeznaczon\u0105 na obs\u0142ug\u0119 d\u0142ugu drugi raz obejmuj\u0105c\u0105 to samo 10 z\u0142. <\/p>\n
Gdyby podej\u015b\u0107 do tego racjonalnie (maj\u0105c na wzgl\u0119dzie filozofi\u0119 nowego wzoru, kt\u00f3r\u0105 poda\u0142em wcze\u015bniej), to nale\u017ca\u0142oby w liczniku po prawej stronie wzoru w ka\u017cdym roku od wydatk\u00f3w bie\u017c\u0105cych odj\u0105\u0107 wydatki na bie\u017c\u0105cy koszt obs\u0142ugi d\u0142ugu, uzyskuj\u0105c nadwy\u017ck\u0119 operacyjn\u0105 na przep\u0142ywach finansowych nie zwi\u0105zanych z d\u0142ugiem.<\/p>\n
Rzecz jasna to nie koniec problem\u00f3w, jakie przynios\u0142a nowa ustawa o finansach publicznych. Ba, sam art. 243 tej\u017ce ustawy mo\u017cna krytykowa\u0107 z paru innych stron. Najprostszy przyk\u0142ad to sytuacja, w kt\u00f3rej jednostka samorz\u0105du terytorialnego pragnie zamieni\u0107 ca\u0142y sw\u00f3j dotychczasowy d\u0142ug na identyczny, ale na lepszych warunkach. Jak cz\u0142owiek z kredytem mieszkaniowym i samochodowym, kt\u00f3ry bierze kredyt konsolidacyjny – tak samo w jednostce samorz\u0105du terytorialnego, przy czym zamiast kredytu konsolidacyjnego mog\u0105 by\u0107 inne instrumenty d\u0142u\u017cne, cho\u0107by obligacje. Tym wi\u0119kszy zysk z takiej operacji, im wi\u0119cej d\u0142ugu w ten spos\u00f3b si\u0119 przekszta\u0142ca. Problem tymczasem w tym, \u017ce gdybym chcie\u0107 ca\u0142y d\u0142ug w ten spos\u00f3b zmieni\u0107 (w praktyce nie zmieniaj\u0105c termin\u00f3w sp\u0142at pierwotnie zaplanowanych, po prostu obni\u017caj\u0105c koszty bie\u017c\u0105ce), w bud\u017cecie trzeba zaplanowa\u0107 jednorazow\u0105 sp\u0142at\u0119 ca\u0142o\u015bci zad\u0142u\u017cenia i jednocze\u015bnie zaci\u0105gni\u0119cie nowego zad\u0142u\u017cenia w jednym okresie (bo z formalnego punktu widzenia tak to wygl\u0105da). Przekraczaj\u0105c zwykle w\u0142a\u015bnie wska\u017anik z art. 243 ustawy o finansach publicznych (bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce ca\u0142y d\u0142ug mojej w\u0142asnej gminy si\u0119ga 60% dochod\u00f3w).<\/p>\n
Do 1 stycznia 2014 r. jeszcze sporo czasu. Do\u015b\u0107, aby ustaw\u0119 o finansach publicznych w tej mierze poprawi\u0107, ale i do\u015b\u0107, aby jeszcze bardziej zepsu\u0107 ;)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Poniewa\u017c \u017cycie tymczasowo oderwa\u0142o mnie nieco od zam\u00f3wie\u0144 publicznych (grudzie\u0144 to do\u015b\u0107 cz\u0119sto czas, gdy priorytety si\u0119 zmieniaj\u0105), r\u00f3wnie\u017c i szpony si\u0119 od nich wyj\u0105tkowo, w tym tygodniu, oderw\u0105 i potocz\u0105 w kierunku finans\u00f3w publicznych. Co prawda zam\u00f3wienia s\u0105 poniek\u0105d dziedzin\u0105 zwi\u0105zan\u0105 z tymi finansami, tym razem jednak chodzi mi po g\u0142owie temat z zam\u00f3wieniami […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[50],"class_list":["post-47","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-finanse-publiczne","tag-finanse-publiczne-2"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=47"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":135,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47\/revisions\/135"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=47"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=47"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=47"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}