Sporo m\u00f3wi si\u0119 o zielonych zam\u00f3wieniach, kryteriach ekologicznych, ale niewiele ich spotyka si\u0119 w praktyce. Unia Europejska, Urz\u0105d Zam\u00f3wie\u0144 Publicznych i inne instytucje publikuj\u0105 podr\u0119czniki, dobre praktyki (swoj\u0105 drog\u0105, UZP w innych tematach le\u017cy, mam wra\u017cenie, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 publikacji UZP dotyczy kryteri\u00f3w \u015brodowiskowych i spo\u0142ecznych), ale chyba niewiele tej teorii zmienia si\u0119 w rzeczywisto\u015b\u0107. I to ca\u0142kiem zrozumia\u0142e – jak z ka\u017cd\u0105 nowo\u015bci\u0105, t\u0119 tak\u017ce trzeba oswoi\u0107 i nauczy\u0107 si\u0119 stosowa\u0107. I doceni\u0107, bo wci\u0105\u017c jest dla nas wa\u017cniejsze aby by\u0142o taniej, a korzy\u015bci \u015brodowiskowe uwa\u017camy za iluzoryczne. Czy tak jest? C\u00f3\u017c, dop\u00f3ki b\u0119dziemy o tym m\u00f3wi\u0107 w kategoriach pojedynczych zam\u00f3wie\u0144, tak b\u0119dzie. Je\u015bli stanie si\u0119 to norm\u0105, b\u0119dzie inaczej. Przy czym oczywi\u015bcie kryteria w wielu miejscach mo\u017cemy zast\u0105pi\u0107 wymogami – o ile to nie zaw\u0119zi nadmiernie konkurencji.<\/p>\n
Inspiracj\u0105 do napisania tego tekstu by\u0142a lektura bardzo dobrego artyku\u0142u prof. Andrzeja Borowicza z przedostatniego numeru kwartalnika „Prawo Zam\u00f3wie\u0144 Publicznych” (1\/2018) o kryteriach oceny ofert w post\u0119powaniach dotycz\u0105cych rob\u00f3t budowlanych. W\u0105tek kryteri\u00f3w ekologicznych pojawi\u0142 si\u0119 tam w jednej wzmiance, w kt\u00f3rej autor jako przyk\u0142adowe wymieni\u0142 tylko jedno mo\u017cliwe kryterium – efektywno\u015b\u0107 energetyczn\u0105 przedmiotu zam\u00f3wienia. I ca\u0142kiem s\u0142usznie uzna\u0142, \u017ce zastosowanie takiego kryterium mo\u017ce by\u0107 trudne, bo wymaga zaoferowania czego\u015b innego, ni\u017c w tym zakresie przewidziano w dokumentacji projektowej.
\n<\/p>\n
Ale nie jest to niemo\u017cliwe, a ponadto – to nie jedyne kryterium takiej natury, kt\u00f3re mo\u017cna przy robotach zastosowa\u0107. Oczywi\u015bcie, je\u015bli przedmiotem zam\u00f3wienia s\u0105 tylko roboty, a zamawiaj\u0105cy przekazuje wykonawcom dokumentacj\u0119 projektow\u0105, w tej dokumentacji wiele aspekt\u00f3w \u015brodowiskowych w gruncie rzeczy jest okre\u015blone lub z niej wynika (np. wspomniana efektywno\u015b\u0107 energetyczna). Zaoferowanie czego\u015b wi\u0119cej jest mo\u017cliwe – \u0142atwiejsze, je\u015bli wymaga tylko zastosowania lepszych materia\u0142\u00f3w, trudniejsze, je\u015bli wymaga zastosowania innych rozwi\u0105za\u0144 technicznych (ich zastosowaniu sprzyja zgoda zamawiaj\u0105cego na sk\u0142adanie ofert wariantowych, co tak\u017ce w praktyce rzadko si\u0119 spotyka). \u0141atwiej z pewno\u015bci\u0105 jest w przypadku, w kt\u00f3rym mamy do czynienia z formu\u0142\u0105 „zaprojektuj i wybuduj”. Ale przecie\u017c nie chodzi o to, aby by\u0142o \u0142atwo – chodzi o to, aby by\u0142o dobrze :)<\/p>\n
S\u0105 jednak elementy maj\u0105ce wp\u0142yw na \u015brodowisko, kt\u00f3re wprost nie wynikaj\u0105 z dokumentacji projektowej i tutaj stosowanie takich kryteri\u00f3w jest \u0142atwiejsze do zrealizowania nawet przy zam\u00f3wieniach wy\u0142\u0105cznie na budow\u0119. Niekt\u00f3re (np. trwa\u0142o\u015b\u0107 stosowanych produkt\u00f3w) b\u0119d\u0105 po\u015brednio wp\u0142ywa\u0107 na kryterium kosztu cyklu \u017cycia. Inne dotycz\u0105 drobiazg\u00f3w, ale jak wspomnia\u0142em wy\u017cej – drobiazgi zgromadzone w wielu budowach dadz\u0105 realny efekt, a nawet o drobiazgi (czyli nawet u\u0142amki punkcik\u00f3w) czasami warto wykonawcom walczy\u0107 w kryteriach oceny ofert. A co mo\u017ce by\u0107 wycenione na takie u\u0142amki punkcik\u00f3w? Wiele rzeczy. Odleg\u0142o\u015b\u0107, z kt\u00f3rej sprowadzane s\u0105 kluczowe materia\u0142y (np. im bli\u017cej placu budowy cementowania czy wytw\u00f3rnia asfaltu, tym lepiej – wszak transport to du\u017ce \u017ar\u00f3d\u0142o zanieczyszcze\u0144). Spos\u00f3b, w kt\u00f3ry transportowane s\u0105 materia\u0142y z du\u017cych odleg\u0142o\u015bci (np. je\u015bli kolej\u0105, to lepiej, a transportem drogowym gorzej). Pochodzenie materia\u0142\u00f3w z recyklingu (np. podbudowy wykonane z kruszywa pochodz\u0105cego z \u017cu\u017cla z elektrowni czy spalarni odpad\u00f3w). Wielko\u015b\u0107 emisji dwutlenku w\u0119gla przy wytwarzaniu materia\u0142\u00f3w na budow\u0119 (na podstawie stosownych certyfikat\u00f3w). Spos\u00f3b post\u0119powania z odpadami pochodz\u0105cymi z placu budowy (np. jaka ich cz\u0119\u015b\u0107 trafia do recyklingu). Zu\u017cycie energii na placu budowy (oczywi\u015bcie, im mniej, tym lepiej). A nawet spos\u00f3b dojazdu pracownik\u00f3w na plac budowy (np. zorganizowanie transportu grupowego z jakiej\u015b sensownej lokalizacji i ograniczenie parkowania indywidualnych pojazd\u00f3w).<\/p>\n