Niekiedy zachodz\u0105 opisane w ustawie przes\u0142anki przepadku wadium lub okoliczno\u015bci, kt\u00f3re powoduj\u0105, \u017ce zamawiaj\u0105cy \u017c\u0105daj\u0105 wyp\u0142at z sum zabezpieczenia nale\u017cytego wykonania umowy. Za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce zdarzy\u0142o si\u0119 wszystko, co powinno si\u0119 zdarzy\u0107 przed uruchomieniem gwarancji (czyli na przyk\u0142ad zamawiaj\u0105cy wezwa\u0142 wykonawc\u0119 do zap\u0142aty kar umownych, a ten tego nie zrobi\u0142). Je\u015bli wadium lub zabezpieczenie s\u0105 wp\u0142acone w formie pieni\u0105dza – zamawiaj\u0105cy nie ma wielkiego problemu. Ma te pieni\u0105dze i po prostu przenosi z jednej kieszeni do drugiej. Pozostaje tylko formalno\u015b\u0107 – konieczne jest poinformowanie wykonawcy o tym, \u017ce takie dzia\u0142anie mia\u0142o miejsce. To wszak by\u0142y jego pieni\u0105dze, w depozycie u zamawiaj\u0105cego, a w tym momencie zmieni\u0142y w\u0142a\u015bciciela. <\/p>\n
Z gwarancjami k\u0142opotu jest nieco wi\u0119cej – wszak mamy do czynienia z podmiotem trzecim, kt\u00f3rego trzeba poinformowa\u0107 o tym, \u017ce pieni\u0105dze takie s\u0105 nale\u017cne. Podstawowym problemem w tym zakresie bywa czas. Gwarancje w niemal 100% procentach przypadk\u00f3w maj\u0105 wa\u017cno\u015b\u0107 ograniczon\u0105 konkretn\u0105 dat\u0105, zazwyczaj identyczn\u0105 z terminem, w kt\u00f3rym wadium lub zabezpieczenie powinny zosta\u0107 wykonawcom zwr\u00f3cone. A cz\u0119sto kwestie zwi\u0105zane z przepadkiem wadium czy pojawieniem si\u0119 roszcze\u0144 z zabezpieczenia nale\u017cytego wykonania umowy pojawiaj\u0105 si\u0119 pod koniec tego terminu. Post\u0119powanie o udzielenie zam\u00f3wienia trwa i gdy wykonawca uchyla si\u0119 od podpisania umowy, ma to zwykle miejsce pod koniec terminu zwi\u0105zania ofert\u0105. Kary umowne zwi\u0105zane z realizacj\u0105 zam\u00f3wienia te\u017c cz\u0119sto nalicza si\u0119 na ostatnim etapie realizacji, cho\u0107by za op\u00f3\u017anienie w tej realizacji (swoj\u0105 drog\u0105, na wypadek takiego op\u00f3\u017anienia warto zastrzec konieczno\u015b\u0107 przed\u0142u\u017cenia wa\u017cno\u015bci gwarancji, ale to temat na osobny tekst, by\u0107 mo\u017ce zreszt\u0105 ju\u017c napisany).
\n<\/p>\n
Tak wi\u0119c g\u0142\u00f3wnym problemem, z kt\u00f3rym mierzy si\u0119 w tej sytuacji zamawiaj\u0105cy, jest czas. Czas, bo tu nie wystarczy p\u00f3j\u015b\u0107 do ksi\u0119gowej i powiedzie\u0107: przelej, ale trzeba napisa\u0107 stosowne wezwanie, zdoby\u0107 odpowiednie podpisy, cz\u0119sto je dodatkowo potwierdzi\u0107 (w banku lub u notariusza), a nast\u0119pnie wreszcie dostarczy\u0107 takie wezwanie do gwaranta. To wszystko zajmuje czas, czasem nawet kilka dni. Bardzo istotne jest przy tym przestrzeganie formalno\u015bci okre\u015blonych w tre\u015bci gwarancji – je\u015bli gwarant b\u0119dzie wymaga\u0142 potwierdzenia podpis\u00f3w przez bank zamawiaj\u0105cego, tak\u0105 czynno\u015b\u0107 trzeba zorganizowa\u0107. Cz\u0119sto wymogiem jest nie tylko potwierdzenie podpis\u00f3w, ale i przekazanie gwarancji za po\u015brednictwem banku – na szcz\u0119\u015bcie te \u015bwiadcz\u0105 takie us\u0142ugi*, a komunikacja mi\u0119dzybankowa mo\u017ce by\u0107 realizowana szybciej ni\u017c tradycyjna (do tego s\u0142u\u017cy system SWIFT). Pewnym u\u0142atwieniem mo\u017ce by\u0107 te\u017c stosowanie kwalifikowanych podpis\u00f3w elektronicznych – w\u00f3wczas wezwanie mo\u017ce mie\u0107 form\u0119 elektroniczn\u0105 nawet bez po\u015brednictwa banku. Nie zwalnia to jednak z potwierdzania podpis\u00f3w – bank potwierdza nie tylko autentyczno\u015b\u0107, ale tak\u017ce przynale\u017cno\u015b\u0107 do os\u00f3b, kt\u00f3re ma w swoim systemie z przypisanymi okre\u015blonymi uprawnieniami.<\/p>\n
Konieczne jest „wyrobienie si\u0119” w terminie wa\u017cno\u015bci gwarancji. Co wi\u0119cej – konieczne jest tak\u017ce „wyrobienie si\u0119” przed up\u0142ywem terminu zwrotu wadium lub zabezpieczenia wynikaj\u0105cego z ustawy Pzp (je\u015bli terminy wa\u017cno\u015bci gwarancji i ustawowego zwrotu si\u0119 rozbiegaj\u0105, zreszt\u0105 podobnie jest z pieni\u0119dzmi – te terminu wa\u017cno\u015bci nie maj\u0105). Wszak je\u015bli zamawiaj\u0105cy potr\u0105ci sobie kwot\u0119 z zabezpieczenia na przyk\u0142ad czterdziestego dnia po uznaniu zam\u00f3wienia za wykonane, to przecie\u017c stanie si\u0119 w momencie, w kt\u00f3rym zabezpieczenie powinno by\u0107 ju\u017c zwr\u00f3cone i zamawiaj\u0105cy nie powinien nim w og\u00f3le dysponowa\u0107. Mo\u017cna si\u0119 zastanowi\u0107, czy w tym przypadku wykonawca nie b\u0119dzie mia\u0142 szansy na skuteczne dochodzenie roszczenia o zwrot takiej kwoty – cho\u0107 je\u015bli potr\u0105cono j\u0105 s\u0142usznie, i tak wzajemne roszczenia pewnie si\u0119 w pewnym momencie znios\u0105 i status quo ma szans\u0119 by\u0107 utrzymane. <\/p>\n
Gwaranci co do zasady nie mog\u0105 w gwarancjach wystawianych w re\u017cimie zam\u00f3wie\u0144 publicznych stawia\u0107 warunk\u00f3w zap\u0142aty (wyj\u0105tkiem s\u0105 podane powy\u017cej formalne warunki wyp\u0142aty, zazwyczaj uwarunkowane bezpiecze\u0144stwem obrotu i stanowi\u0105ce zabezpieczenie nie tylko dla gwaranta i wykonawcy, ale tak\u017ce i zamawiaj\u0105cego). W gwarancji mo\u017ce jednak znale\u017a\u0107 si\u0119 wym\u00f3g, aby wniosek o wyp\u0142at\u0119 zawiera\u0142 o\u015bwiadczenie zamawiaj\u0105cego, \u017ce stosowna suma jest mu nale\u017cna. Znowu – trzeba zapozna\u0107 si\u0119 z tre\u015bci\u0105 gwarancji, a w wezwaniu do wyp\u0142aty sumy gwarancyjnej najlepiej u\u017cy\u0107 dok\u0142adnie takich s\u0142\u00f3w, jakich gwarant oczekuje. Je\u015bli oczekuje za wiele (np. jakich\u015b dokument\u00f3w potwierdzaj\u0105cych) – taka gwarancja w og\u00f3le nie powinna by\u0107 od wykonawcy przyj\u0119ta. <\/p>\n
Oczywi\u015bcie, tak jak zamawiaj\u0105cy informuje wykonawc\u0119 o zatrzymaniu wadium lub potr\u0105ceniu jakich\u015b roszcze\u0144 z zabezpieczenia wp\u0142aconych w pieni\u0105dzu, tak samo informuje wykonawc\u0119 o roszczeniu z\u0142o\u017conym do gwaranta. Takie roszczenie mo\u017ce mie\u0107 zreszt\u0105 skutek uboczny: wykonawca, kt\u00f3ry wcze\u015bniej sam nie kwapi\u0142 si\u0119 do zap\u0142aty kar umownych, po otrzymaniu takiej informacji czasami decyduje si\u0119 na samodzieln\u0105 wp\u0142at\u0119, aby nie psu\u0107 sobie historii u gwaranta (ka\u017cdy taki przypadek wp\u0142ywa na ocen\u0119 ryzyka przysz\u0142ych transakcji gwarancyjnych czy kredytowych). Oczywi\u015bcie, mo\u017ce to tak\u017ce dzia\u0142a\u0107 w drug\u0105 stron\u0119 – wykonawca mo\u017ce pr\u00f3bowa\u0107 przekona\u0107 gwaranta, \u017ce wyp\u0142ata jest niezasadna. Tu jednak powinien dzia\u0142a\u0107 abstrakcyjny charakter gwarancji – \u017cadne zdarzenie zewn\u0119trzne, nieprzywo\u0142ane w tre\u015bci gwarancji, nie powinno mie\u0107 wp\u0142ywu na wyp\u0142at\u0119 sumy gwarancyjnej. Inna sprawa, \u017ce czasami dochodz\u0105 z rynku wiadomo\u015bci o innym przebiegu zdarze\u0144…**<\/p>\n
*) O pewnym banku, kt\u00f3ry podpis\u00f3w nie potwierdza ani \u017c\u0105da\u0144 nie przekazuje, pisa\u0142em cztery lata temu<\/a>. No, przynajmniej wtedy nie potwierdza\u0142 i nie przekazywa\u0142.<\/p>\n