{"id":3336,"date":"2018-03-19T07:00:30","date_gmt":"2018-03-19T05:00:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/?p=3336"},"modified":"2018-03-19T09:52:10","modified_gmt":"2018-03-19T07:52:10","slug":"o-karach-umownych-za-zwloke","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/?p=3336","title":{"rendered":"O karach umownych za zw\u0142ok\u0119"},"content":{"rendered":"

Wiele razy ju\u017c tu pisa\u0142em o przesadzie zamawiaj\u0105cych w umowach (ostatni raz zaledwie dwa tygodnie temu<\/a>) i dzisiaj b\u0119dzie po raz kolejny. Tym razem chodzi\u0107 b\u0119dzie o spraw\u0119 niezwykle cz\u0119sto spotykan\u0105 i maj\u0105c\u0105 bardzo du\u017cy wp\u0142yw na zachowania wykonawc\u00f3w zar\u00f3wno w post\u0119powaniu, jak i podczas realizacji umowy. Bo skutki s\u0105 wymierne, a przez to dotkliwe – chodzi bowiem o przesad\u0119 w zakresie kar umownych za zw\u0142ok\u0119.<\/p>\n

Na pocz\u0105tek dwa s\u0142owa na temat absolutnie podstawowy, bo o samej podstawie naliczania kar umownych: bardzo powszechn\u0105 praktyk\u0105 na rynku jest przewidywanie przez zamawiaj\u0105cego kary umownej w przypadku op\u00f3\u017anienia wykonawcy w realizacji zam\u00f3wienia. Problem w tym, \u017ce znaczenie s\u0142owa „op\u00f3\u017anienie” czyni z tego zapisu co\u015b bardzo ryzykownego dla wykonawcy – mianowicie taki zapis zobowi\u0105zuje go do zap\u0142aty kary umownej w przypadku po\u015blizgu w stosunku do terminu wyznaczonego w umowie nawet wtedy, gdy po\u015blizg ten nie nast\u0105pi\u0142 z jego winy. Oczywi\u015bcie, wykonawca w przypadku braku winy mo\u017ce si\u0119 broni\u0107 przed s\u0105dem i zapewne w wi\u0119kszo\u015bci takich wypadk\u00f3w b\u0119dzie broni\u0107 si\u0119 skutecznie. Jednak przez ten czas kara umowna b\u0119dzie w r\u0119kach zamawiaj\u0105cego (wszak ten potr\u0105ci j\u0105 sobie z faktury czy pobierze z zabezpieczenia), b\u0119dzie to kosztowa\u0142o wykonawc\u0119 sporo pieni\u0119dzy i czasu (i niewielkim pocieszeniem jest fakt, \u017ce potem cz\u0119\u015b\u0107 tych koszt\u00f3w spadnie na zamawiaj\u0105cego), a na dodatek stosunki z takim zamawiaj\u0105cym mog\u0105 odrobin\u0119 si\u0119 popsu\u0107.
\n<\/p>\n

Alternatyw\u0105 jest u\u017cycie sformu\u0142owania „zw\u0142oka”, kt\u00f3ra oznacza taki rodzaj op\u00f3\u017anienia, kt\u00f3ry jest przez wykonawc\u0119 zawiniony. Oczywi\u015bcie, to z kolei powoduje, \u017ce zamawiaj\u0105cy musi wskaza\u0107, \u017ce przyczyna op\u00f3\u017anienia le\u017cy w dzia\u0142aniach lub zaniechaniach wykonawcy. Ale przecie\u017c je\u015bli faktycznie wina le\u017cy po stronie wykonawcy, nie jest to trudne. Mo\u017cna da\u0107 mu szans\u0119 wyja\u015bnienia i odpowiedzi na pytanie: „Dlaczego si\u0119 sp\u00f3\u017ani\u0142e\u015b?” Je\u015bli jednak dobrych argument\u00f3w nie b\u0119dzie – c\u00f3\u017c, w tym wypadku racja b\u0119dzie po stronie zamawiaj\u0105cego. Dodatkowy k\u0142opot niewielki, tymczasem korzy\u0107 dla obu stron post\u0119powania znaczna: dla wykonawcy oznacza to mniejsze ryzyko zwi\u0105zane z realizacj\u0105 zam\u00f3wienia, a mniejsze ryzyko przek\u0142ada si\u0119 na lepsz\u0105 ofert\u0119. Ka\u017cde wyeliminowane ryzyko zwi\u0119ksza szanse na powodzenie ca\u0142ego przedsi\u0119wzi\u0119cia (wszak nie o to chodzi, by kogo\u015b zadusi\u0107 karami i potem nie mie\u0107 ju\u017c np. gwaranta).<\/p>\n

Innym aspektem problemu jest powszechne pomijanie przez zamawiaj\u0105cych wyznaczania limitu kar umownych – a to przecie\u017c znowu jest element ryzyka. Na dodatek bardzo wymierny element ryzyka, bo instytucja finansuj\u0105ca wykonawc\u0119 w\u0142a\u015bnie ten aspekt cz\u0119sto bierze pod uwag\u0119. Czy to problem? Zwykle zamawiaj\u0105cy i tak wzbraniaj\u0105 si\u0119 przed naliczaniem kar umownych, a je\u015bli dochodzi do takiego wypadku, nie stanowi\u0105 one zbyt wielkiej cz\u0119\u015bci warto\u015bci zam\u00f3wienia. Gdyby\u015bmy za\u015b mieli przypadek, gdy kary si\u0119gn\u0105 jakiego\u015b niebotycznego poziomu – c\u00f3\u017c, to jest znak, \u017ce by\u0107 mo\u017ce nale\u017ca\u0142o ju\u017c wcze\u015bniej zadba\u0107 o to, aby takie zobowi\u0105zanie zerwa\u0107, bowiem do niczego dobrego nie prowadzi… I stosowne zapisy w umowach mo\u017cna przewidywa\u0107. Pokrewny temat to z kolei powszechne zapisy o braku limitu dla odpowiedzialno\u015bci odszkodowawczej przekraczaj\u0105cej kary umowne. Mo\u017ce warto, aby zamawiaj\u0105cy jednak zastanowili si\u0119, jak\u0105 szkod\u0119 wykonawca w og\u00f3le ma szans\u0119 im wyrz\u0105dzi\u0107. Dla nich to niewielki wysi\u0142ek, dla wykonawcy – kolejny element zmniejszaj\u0105cy ryzyko zwi\u0105zane z realizacj\u0105 zam\u00f3wienia.<\/p>\n

Kolejna sprawa: niebotyczna niekiedy wysoko\u015b\u0107 kar umownych za zw\u0142ok\u0119. Mam wra\u017cenie, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 zamawiaj\u0105cych wpisuje do um\u00f3w procenty, ale nie zastanawia si\u0119, jak\u0105 faktycznie kwot\u0119 mog\u0105 one stanowi\u0107. Procenty s\u0105 w pewien spos\u00f3b niematerialne, gdy jednak przeliczymy je na z\u0142ot\u00f3wki, wype\u0142niaj\u0105 si\u0119 one tre\u015bci\u0105 i zupe\u0142nie inaczej trafiaj\u0105 do wyobra\u017ani. Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce celem kary umownej jest przede wszystkim dyscyplinowanie wykonawcy, a nie zarabianie na nim. Zreszt\u0105, w przypadku wyg\u00f3rowanej kary umownej wykonawca znowu mo\u017ce o swoje walczy\u0107 i pewnie przed s\u0105dem to „swoje” wywalczy – ale znowu to kwestia determinacji, czasu, pieni\u0119dzy…<\/p>\n

Warto wskaza\u0107 kilka innych dobrych praktyk, kt\u00f3re nie wyrz\u0105dz\u0105 krzywdy zamawiaj\u0105cemu, a mog\u0105 pom\u00f3c wykonawcy. Jedn\u0105 z nich jest mechanizm rozpocz\u0119cia naliczania kar dopiero po paru dniach zw\u0142oki – na zasadzie: za ka\u017cdy dzie\u0144 zw\u0142oki p\u0142acisz kar\u0119 X, ale je\u015bli si\u0119 sp\u00f3\u017anisz o mniej ni\u017c Y, nie zap\u0142acisz \u017cadnej kary. Jest pewien margines bezpiecze\u0144stwa, w ramach kt\u00f3rego zamawiaj\u0105cego zw\u0142oka jeszcze specjalnie nie boli, ale po jego przekroczeniu – kara jest naliczana tak\u017ce i za ten okres Y. Inny dobry mechanizm (w przypadku przewidzenia kar za zw\u0142ok\u0119 w realizacji poszczeg\u00f3lnych etap\u00f3w) to przewidzenie mo\u017cliwo\u015bci nienaliczania kary umownej w przypadku gdy co prawda na jednym z wcze\u015bniejszych etap\u00f3w dojdzie do jakiego\u015b po\u015blizgu, ale na kolejnych (a zw\u0142aszcza na ostatecznym) terminy zostan\u0105 nadrobione. Znowu – zamawiaj\u0105cy daje wykonawcy szans\u0119, a skoro zwykle chodzi mu o to, aby finalny produkt zam\u00f3wienia mie\u0107 na czas, etapy s\u0105 tylko do kontroli prawid\u0142owo\u015bci przebiegu ca\u0142ego procesu.<\/p>\n

I jeszcze jedno rozwi\u0105zanie, wyj\u0105tkowo cenne – mianowicie zerwanie z dyktatem absolutnie bezusterkowego odbioru przedmiotu umowy i przewidzenie mo\u017cliwo\u015bci odbioru tak\u017ce wtedy, gdy usterki wyst\u0119puj\u0105, ale s\u0105 one ma\u0142o znacz\u0105ce (warto tu opisa\u0107 ich charakter – np. nie uniemo\u017cliwiaj\u0105 u\u017cywania przedmiotu zam\u00f3wienia lub nie ograniczaj\u0105 jego funkcji – tu wszystko zale\u017cy od tego, co tym przedmiotem jest). Nie warto bowiem kara\u0107 wykonawc\u0119 za zw\u0142ok\u0119 w wykonaniu ca\u0142o\u015bci, je\u015bli usterka le\u017cy w jakim\u015b drobiazgu lub po prostu nie doko\u0144czono jakich\u015b niewielkich i nieznacz\u0105cych cz\u0119\u015bci zam\u00f3wienia. Tyle tylko, \u017ce to trzeba odpowiednio w umowie opisa\u0107 – i warto tu przewidzie\u0107 odr\u0119bne kary za zw\u0142ok\u0119 w realizacji przedmiotu zam\u00f3wienia oraz w usuni\u0119ciu takich drobnych usterek, je\u015bli zostan\u0105 wskazane w protokole odbioru (nie musz\u0119 chyba dodawa\u0107, \u017ce znacznie ni\u017csze).<\/p>\n

Odrobina wysi\u0142ku, a efekt korzystny dla obu stron :)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wiele razy ju\u017c tu pisa\u0142em o przesadzie zamawiaj\u0105cych w umowach (ostatni raz zaledwie dwa tygodnie temu) i dzisiaj b\u0119dzie po raz kolejny. Tym razem chodzi\u0107 b\u0119dzie o spraw\u0119 niezwykle cz\u0119sto spotykan\u0105 i maj\u0105c\u0105 bardzo du\u017cy wp\u0142yw na zachowania wykonawc\u00f3w zar\u00f3wno w post\u0119powaniu, jak i podczas realizacji umowy. Bo skutki s\u0105 wymierne, a przez to dotkliwe […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[53],"class_list":["post-3336","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-umowy","tag-53"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3336","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3336"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3336\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3339,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3336\/revisions\/3339"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3336"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3336"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3336"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}