Zgodnie z przepisem art. 509 kodeksu cywilnego, „wierzyciel mo\u017ce bez zgody d\u0142u\u017cnika przenie\u015b\u0107 wierzytelno\u015b\u0107 na osob\u0119 trzeci\u0105 (przelew), chyba \u017ce sprzeciwia\u0142oby si\u0119 to ustawie, zastrze\u017ceniu umownemu albo w\u0142a\u015bciwo\u015bci zobowi\u0105zania”. Temat ten jest do\u015b\u0107 istotny w kontek\u015bcie zam\u00f3wie\u0144 publicznych szczeg\u00f3lnie obecnie, gdy coraz wi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 zamawiaj\u0105cych rozgl\u0105daj\u0105c si\u0119 za r\u00f3\u017cnymi \u017ar\u00f3d\u0142ami finansowania, rozwa\u017ca transakcje zwi\u0105zane z rozterminowaniem nale\u017cno\u015bci czy podobnymi, a kt\u00f3re zwykle nierozerwalnie z cesj\u0105 (przelewem) wierzytelno\u015bci s\u0105 zwi\u0105zane.<\/p>\n
Sam temat, cho\u0107 obecny w kolejce do szpon\u00f3w ju\u017c od do\u015b\u0107 dawna, wyp\u0142yn\u0105\u0142 w moim przypadku ostatnio w wyniku dyskusji, w jak\u0105 wda\u0142em si\u0119 podczas pewnego seminarium po\u015bwi\u0119conego zam\u00f3wieniom na us\u0142ugi bankowe. W skr\u00f3cie posz\u0142o o to, \u017ce prowadz\u0105ca seminarium stwierdzi\u0142a, \u017ce niemo\u017cliwa jest cesja przez bank swojej wierzytelno\u015bci od zamawiaj\u0105cego w zakresie sp\u0142aty zaci\u0105gni\u0119tego w wyniku post\u0119powania o udzielenie zam\u00f3wienia publicznego kredytu, cho\u0107 sprawa dalej rozci\u0105gn\u0119\u0142a si\u0119 na cesj\u0119 w zam\u00f3wieniach „w og\u00f3le”.
\n
\nArgumentacja mojej przeciwniczki sprowadza\u0142a si\u0119 do tego, \u017ce zgodnie z art. 7 ust. 3 Pzp zam\u00f3wienie publiczne mo\u017ce wykonywa\u0107 wy\u0142\u0105cznie wykonawca wybrany zgodnie z przepisami Pzp, a za wykonywanie zam\u00f3wienia uzna\u0142a nie tylko obowi\u0105zki wykonawcy, kt\u00f3re musi wykona\u0107 na rzecz zamawiaj\u0105cego (d\u0142ug), ale tak\u017ce i jego, hmmm… uprawnienia wzgl\u0119dem zamawiaj\u0105cego (wierzytelno\u015b\u0107). Je\u015bli zatem wykonawca wykona\u0142 swoj\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 obowi\u0105zk\u00f3w i udzieli\u0142 kredytu zamawiaj\u0105cego, otrzymuj\u0105c jego zwrot oraz wynagrodzenie (odsetki) wci\u0105\u017c realizuje zam\u00f3wienie publiczne i nie mo\u017ce tych swoich… no w\u0142a\u015bnie, przecie\u017c nie obowi\u0105zk\u00f3w? zrzec si\u0119 na rzecz osoby trzeciej.<\/p>\n
Powo\u0142a\u0142a si\u0119 przy tym na opini\u0119 UZP (bez daty i sygnatury), w kt\u00f3rej Urz\u0105d wypowiedzia\u0142 si\u0119 przeciwko mo\u017cliwo\u015bci przeniesienia wierzytelno\u015bci w przypadku sp\u0142aty kredytu, argumentuj\u0105c to m.in. tym, \u017ce:
\n– wykonawca nie mo\u017ce (nawet za zgod\u0105 zamawiaj\u0105cego) przenie\u015b\u0107 swych praw i obowi\u0105zk\u00f3w na innych podmiot (a zatem wynika\u0142oby z tego, \u017ce cesja w \u017cadnym wypadku jest niedozwolona, nie tylko kredytu),
\n– zabezpiecza to interes zamawiaj\u0105cego, mog\u0105cy ulec zagro\u017ceniu poprzez przeniesienie obowi\u0105zku wykonania zam\u00f3wienia na wykonawc\u0119, kt\u00f3ry np. nie spe\u0142nia warunk\u00f3w udzia\u0142u w post\u0119powaniu (ale wszak my teraz nie m\u00f3wimy o obowi\u0105zkach – z kt\u00f3rych pewno\u015bci\u0105 wykonania oczywi\u015bcie jest zwi\u0105zane spe\u0142nianie przez wykonawc\u0119 warunk\u00f3w udzia\u0142u w post\u0119powaniu – ale o prawach wykonawcy),
\n– us\u0142uga bankowa polegaj\u0105ca na udzieleniu kredytu obejmuje wszystkie elementy umowy kredytu wymienione w art. 69 ust. 2 prawa bankowego, wi\u0119c spe\u0142nienie wszystkich tych element\u00f3w jest obj\u0119te t\u0105 us\u0142ug\u0105 i nie mog\u0105 by\u0107 one przeniesione na inny podmiot (co jest wnioskiem do\u015b\u0107 absurdalnym, bo wykonawca \u015bwiadczy us\u0142ug\u0119 tylko w takim zakresie, w jakim realizuje swoje obowi\u0105zki wobec zamawiaj\u0105cego, a nie dziwne \u017ce umowa m\u00f3wi o obowi\u0105zkach obu stron, a nie tylko banku – zreszt\u0105, znowu\u017c, gdyby p\u00f3j\u015b\u0107 tym tropem cesja wierzytelno\u015bci by\u0142aby w og\u00f3le zabroniona, bo przecie\u017c cz\u0119\u015bci\u0105 umowy kredytu s\u0105 te\u017c postanowienia o wynagrodzeniu banku, a w ka\u017cdej umowie o zam\u00f3wienia takie wynagrodzenia si\u0119 pojawiaj\u0105).<\/p>\n
Moim skromnym zdaniem taki tok rozumowania prowadzi do prostego zakwestionowania mo\u017cliwo\u015bci cesji wierzytelno\u015bci w zam\u00f3wieniach w og\u00f3le (wszak otrzymywane przez wykonawc\u0119 wynagrodzenie w innym wypadku musieliby\u015bmy traktowa\u0107 w dok\u0142adnie tych samych kategoriach) i dalece wykracza poza zasad\u0119 wynikaj\u0105c\u0105 z art. 7 ust. 3 Pzp. <\/p>\n
Nie ma sporu co do tego, \u017ce wykonawca nie mo\u017ce pozby\u0107 si\u0119 d\u0142ugu wynikaj\u0105cego z zam\u00f3wienia publicznego (umowy) poprzez przeniesienie go na inny podmiot. Nie o tym stanowi tak\u017ce przepis o przeniesieniu wierzytelno\u015bci. Takie stanowisko, \u017ceby nie przywo\u0142ywa\u0107 pi\u015bmiennictwa, wynika cho\u0107by z wyroku SN z 13.01.2004 r. V CK 97\/03 czy wyroku SA w Poznaniu z 14.09.2006 r. I Ca 349\/06 (jest te\u017c wyrok ETS C-454\/06, om\u00f3wiony przez G. Wicika w PZP, nr 2\/2009, cho\u0107 mo\u017cna si\u0119 zastanawia\u0107, czy ten nie idzie jeszcze dalej). W \u017cadnym z tych postanowie\u0144 s\u0105dy nie odnosi\u0142y si\u0119 jednak do problemu cesji samej wierzytelno\u015bci (wsz\u0119dzie problem stanowi\u0142o przeniesienie d\u0142ugu wraz z wierzytelno\u015bci\u0105, a zatem sprawa zupe\u0142nie odmienna jako\u015bciowo). Odno\u015bnie dopuszczalno\u015bci samej cesji wierzytelno\u015bci (bez przej\u0119cia d\u0142ugu) spotka\u0107 mo\u017cna natomiast sporo jednoznacznych g\u0142os\u00f3w w pi\u015bmiennictwie, np.: I cho\u0107 w powo\u0142anych cytatach cz\u0119sto wierzytelno\u015b\u0107 jest uto\u017csamiana z wynagrodzeniem nale\u017cnym wykonawcy, nie s\u0105dz\u0119, aby z tego powodu mo\u017cna by\u0142o wnioskowa\u0107, \u017ce inne wierzytelno\u015bci tej zasadzie nie podlegaj\u0105 – to raczej tylko uproszczenie wynikaj\u0105ce cho\u0107by z faktu, \u017ce na gruncie zam\u00f3wie\u0144 publicznych wierzytelno\u015bci\u0105 wykonawcy jest przede wszystkim w\u0142a\u015bnie wynagrodzenie za wykonany przedmiot umowy. Gdyby uzna\u0107 s\u0142uszno\u015b\u0107 prezentowanych wy\u017cej stanowisk i nadal twierdzi\u0107, \u017ce w zakresie sp\u0142aty kredytu wierzytelno\u015b\u0107 nie mo\u017ce by\u0107 przeniesiona, by\u0142oby to dla mnie niezrozumia\u0142e – wszak natura stosunku w przypadku sp\u0142aty d\u0142ugu i zap\u0142aty wynagrodzenia jest identyczna, w jednym i w drugim wypadku w gruncie rzeczy zamawiaj\u0105cemu wszystko jedno, kto jest ostatecznym adresatem tych jego czynno\u015bci.<\/p>\n Wspominaj\u0105c o cesji wierzytelno\u015bci warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na praktyczne aspekty sprawy. Pierwsza kwestia dotyczy zapis\u00f3w umownych zabraniaj\u0105cych cesji wierzytelno\u015bci. Oczywi\u015bcie, w niekt\u00f3rych wypadkach mog\u0105 one znale\u017a\u0107 jakie\u015b uzasadnienie, jednak trudno mi zrozumie\u0107 nadu\u017cywanie tego zapisu, jako niepotrzebne rzucanie k\u0142\u00f3d pod nogi wykonawcom (k\u0142\u00f3d, kt\u00f3re zupe\u0142nie nic nie daj\u0105 zamawiaj\u0105cemu). Oczywi\u015bcie, z drugiej strony sam spotka\u0142em si\u0119 z problemem wykonawcy, kt\u00f3ry najpierw poinformowa\u0142 o przeniesieniu wierzytelno\u015bci, a nast\u0119pnie stwierdzi\u0142, \u017ce chyba jednak nie i powsta\u0142 sp\u00f3r mi\u0119dzy wykonawc\u0105 i podmiotem trzecim o to, komu nale\u017cy si\u0119 wynagrodzenie (a zamawiaj\u0105cy sta\u0142 z m\u0119tlikiem w g\u0142owie, nie by\u0142 pewien bowiem, czy po zap\u0142aceniu podmiotowi trzeciemu, wykonawca nagle mu si\u0119 nie zbiesi i nie zwinie si\u0119 z placu zam\u00f3wienia obra\u017cony na niego). Jednak rozwi\u0105zaniem tego problemu jest postanowienie umowne, zgodnie z kt\u00f3rym cesja nie jest zabroniona, a wymaga okre\u015blonej czynno\u015bci wykonawcy (informacji w okre\u015blonej formie). Ba, mo\u017cna uciec si\u0119 do mechanizmu wyra\u017cania zgody przez Zamawiaj\u0105cego, cho\u0107 warto w\u00f3wczas wpisa\u0107 jednak, \u017ce ten nie odm\u00f3wi tej zgody bez wa\u017cnej przyczyny (w innym bowiem wypadku, Wykonawca b\u0119dzie musia\u0142 za\u0142o\u017cy\u0107 ryzyko, \u017ce takiej zgody nie uzyska).<\/p>\n Ps. A \u017ceby nie by\u0142o, \u017ce ja tylko taki z\u0142y i krytykuj\u0119, to pani prowadz\u0105ca seminarium sk\u0142oni\u0142a mnie do refleksji i zmiany stanowiska, tyle \u017ce w nieco innej sprawie (niestety, wygl\u0105da na to, \u017ce m\u00f3j op\u00f3r i argumenty jej nie sk\u0142oni\u0142 do zmiany stanowiska w sprawie cesji). O czym zapewne wkr\u00f3tce w szponach te\u017c napisz\u0119 :)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Zgodnie z przepisem art. 509 kodeksu cywilnego, „wierzyciel mo\u017ce bez zgody d\u0142u\u017cnika przenie\u015b\u0107 wierzytelno\u015b\u0107 na osob\u0119 trzeci\u0105 (przelew), chyba \u017ce sprzeciwia\u0142oby si\u0119 to ustawie, zastrze\u017ceniu umownemu albo w\u0142a\u015bciwo\u015bci zobowi\u0105zania”. Temat ten jest do\u015b\u0107 istotny w kontek\u015bcie zam\u00f3wie\u0144 publicznych szczeg\u00f3lnie obecnie, gdy coraz wi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 zamawiaj\u0105cych rozgl\u0105daj\u0105c si\u0119 za r\u00f3\u017cnymi \u017ar\u00f3d\u0142ami finansowania, rozwa\u017ca transakcje zwi\u0105zane z […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[32,38,39],"class_list":["post-32","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-umowy","tag-32","tag-38","tag-39"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":116,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32\/revisions\/116"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n– glos\u0119 R. Szostaka dotycz\u0105c\u0105 wspomnianego wyroku SN (nr 46526 w Leksie, pkt 5): „Ratio legis wywiedzionego z [art. 12(a) u.z.p.] zakazu zawierania um\u00f3w o zwalniaj\u0105ce przej\u0119cie d\u0142ugu uzasadniona jest szczeg\u00f3lnymi w\u0142a\u015bciwo\u015bciami zobowi\u0105zania wykonawcy i ochron\u0105 interesu publicznego. Nie ma jednak przeszk\u00f3d – jak si\u0119 zdaje – do swobodnego operowania w obr\u0119bie zam\u00f3wie\u0144 publicznych sam\u0105 cesj\u0105 wierzytelno\u015bci pieni\u0119\u017cnej przys\u0142uguj\u0105cej wykonawcy z tytu\u0142u zrealizowanych dostaw, us\u0142ug lub rob\u00f3t budowlanych (art. 3531<\/small><\/sup> k.c.). Zastrzec te\u017c trzeba, \u017ce analizowany zakaz zmiany d\u0142u\u017cnika nie dotyczy przypadk\u00f3w sukcesji generalnej nast\u0119puj\u0105cej w wyniku dozwolonego przekszta\u0142cenia jednostki b\u0105d\u017a dziedziczenia oraz przypadk\u00f3w szczeg\u00f3lnej sukcesji z mocy samego prawa.”
\n– stanowisko J. Jerzykowskiego (z Radcy Prawnego; nr 41825 w Leksie, pkt 2): „Kwalifikacja oferenta w post\u0119powaniu o udzielenie zam\u00f3wienia publicznego odbywa si\u0119 z uwzgl\u0119dnieniem kwalifikacji do nale\u017cytego wykonania \u015bwiadczenia na rzecz zamawiaj\u0105cego, a nie z uwagi na przyj\u0119cie \u015bwiadczenia wzajemnego od zamawiaj\u0105cego. Ca\u0142a procedura zmierza tym samym do wyboru optymalnego d\u0142u\u017cnika, a nie optymalnego wierzyciela. Nale\u017cy wi\u0119c przyj\u0105\u0107, \u017ce charakter zobowi\u0105zania wynikaj\u0105cy z umowy w sprawie zam\u00f3wienia publicznego nie stoi na przeszkodzie w dokonaniu na osob\u0119 trzeci\u0105 cesji wierzytelno\u015bci s\u0142u\u017c\u0105cej dostawcy (wykonawcy) do zamawiaj\u0105cego.”
\n– stanowisko K. Langego (z Finans\u00f3w Komunalnych, nr 3\/2008, swoj\u0105 drog\u0105 bardzo dobry tekst o cywilnoprawnych aspektach przej\u0119cia wierzytelno\u015bci): „Za s\u0142uszny nale\u017cy uzna\u0107 pogl\u0105d o dopuszczalno\u015bci cesji wynagrodzenia przys\u0142uguj\u0105cego wykonawcy za wykonanie zam\u00f3wienia publicznego, z wy\u0142\u0105czeniem wszak\u017ce przej\u0119cia przez osob\u0119 trzeci\u0105 d\u0142ugu niepieni\u0119\u017cnego wykonawcy tego zam\u00f3wienia wobec zamawiaj\u0105cego.”
\n– stanowisko M. Kaliny-Nowaczyk (PZP, nr 4\/2008): „Nie powinna budzi\u0107 kontrowersji mo\u017cliwo\u015b\u0107 przelewu (cesji) wierzytelno\u015bci pieni\u0119\u017cnej przys\u0142uguj\u0105cej wykonawcy zam\u00f3wienia publicznego. To, czy zamawiaj\u0105cy zap\u0142aci za wykonane zam\u00f3wienie wykonawcy, czy cesjonariuszowi, nie ma znaczenia w \u015bwietle poprawnego przebiegu procedury o zam\u00f3wienie publiczne ani realizacji zam\u00f3wienia przez wybrany zgodnie z PZP podmiot. Zwa\u017cywszy na cel i tre\u015b\u0107 art. 7 ust. 3 PZP oraz funkcj\u0119 cesji wierzytelno\u015bci pieni\u0119\u017cnych, wywodzenie z ustawy prawo zam\u00f3wie\u0144 publicznych zakazu przeniesienia przez wykonawc\u0119 mo\u017cno\u015bci \u017c\u0105dania zap\u0142aty na osob\u0119 trzeci\u0105 by\u0142oby zbyt daleko id\u0105ce, bezpodstawne. Ani zatem ustawa, ani tym bardziej w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 zobowi\u0105zania zamawiaj\u0105cego wzgl\u0119dem wykonawcy (pieni\u0119\u017cnego) nie stanowi\u0105 przeszkody dla skutecznego dokonania cesji”.<\/p>\n