Praktyka wskazuje, \u017ce wci\u0105\u017c mamy na rynku zam\u00f3wie\u0144 publicznych problem z interpretacj\u0105 referencji. Jasne, orzecznictwo jest w miar\u0119 jednoznaczne, ale stan\u00f3w faktycznych jest tak du\u017co, jak wyobra\u017ani wystawc\u00f3w referencji i wykonawc\u00f3w, a niekt\u00f3rzy zamawiaj\u0105cy poszukuj\u0105 w referencjach wi\u0119cej, ni\u017c powinni. Szko\u0142y wystawiania referencji s\u0105 r\u00f3\u017cne, a obie strony post\u0119powania cz\u0119sto zapominaj\u0105 o r\u00f3\u017cnych „drobiazgach” z tym zwi\u0105zanych. Wykonawcy – o zadbaniu przy uzyskiwaniu referencji, aby obejmowa\u0142y one po\u015bwiadczenie nale\u017cytego wykonania. Zamawiaj\u0105cy – o tym, \u017ce referencje tylko uzupe\u0142niaj\u0105 inny dokument sk\u0142adany na potwierdzenie warunku do\u015bwiadczenia (wykaz dostaw\/us\u0142ug\/rob\u00f3t) i ich rol\u0105 jest tylko potwierdzenie nale\u017cytego wykonania prac wskazanych w tym wykazie.<\/p>\n
To w\u0142a\u015bnie jest kluczowy problem. Je\u015bli zamawiaj\u0105cy chce bada\u0107 do\u015bwiadczenie wykonawcy, zazwyczaj \u017c\u0105da obu tych dokument\u00f3w (bardzo rzadko zdarza si\u0119 w takich sytuacjach, \u017ce \u017c\u0105da samego wykazu – jest to zreszt\u0105 mo\u017cliwe tylko poni\u017cej prog\u00f3w unijnych). Rol\u0105 wykazu (kt\u00f3ry wype\u0142nia tre\u015bci\u0105 sam wykonawca) jest okre\u015blenie cech charakterystycznych prac dotychczas wykonywanych – tych, kt\u00f3re mog\u0105 pos\u0142u\u017cy\u0107 wykazaniu spe\u0142nieniu warunku do\u015bwiadczenia i w takim zakresie, w jaki ten warunek obejmuje*. Rol\u0105 referencji (pochodz\u0105cych przecie\u017c od jakiego\u015b innego podmiotu) jest po\u015bwiadczenie, \u017ce prace te zosta\u0142y wykonane prawid\u0142owo. I nic wi\u0119cej.
\n<\/p>\n
Niestety, cho\u0107 to w\u0142a\u015bnie po\u015bwiadczenie prawid\u0142owego wykonania jest podstawowym celem referencji, to z tym bywa r\u00f3\u017cnie. Przyk\u0142adem jest tu sytuacja stanowi\u0105ca podstaw\u0119 wyroku z 28 kwietnia 2017 r. (sygn. akt KIO 685\/17): wykonawca z\u0142o\u017cy\u0142 po\u015bwiadczenie, \u017ce wykona\u0142 okre\u015blone zadanie, ale w po\u015bwiadczeniu tym nie by\u0142o \u015bladu stwierdzenia, \u017ce wykonanie to by\u0142o prawid\u0142owe. Konkurent wyci\u0105gn\u0105\u0142 od zamawiaj\u0105cego informacj\u0119, \u017ce w toku realizacji przedmiotu umowy zosta\u0142y naliczone kary umowne, ale to ju\u017c by\u0142a tylko wisienka na torcie. KIO tak czy owak stwierdzi\u0142o, \u017ce z tre\u015bci sk\u0142adanej referencji\/po\u015bwiadczenia ma wynika\u0107 nale\u017cyte wykonanie, a nie tylko wykonanie umowy. Tytu\u0142 takiego dokumentu nie ma \u017cadnego znaczenia (a zw\u0142aszcza tytu\u0142 tak neutralny jak „po\u015bwiadczenie”)**. Wykonawca zatem musi pami\u0119ta\u0107 o tym, \u017ce referencje maj\u0105 w istocie go poleca\u0107. Jakimi s\u0142owami, to kwestia drugorz\u0119dna – mo\u017ce by\u0107 d\u0142ugi, entuzjastyczny wyw\u00f3d, ale spraw\u0119 za\u0142atwi\u0107 mo\u017ce przecie\u017c te\u017c jedno suche s\u0142owo czy sformu\u0142owanie: „wykona\u0142 nale\u017cycie”, „prawid\u0142owo”, „oceniam pozytywnie”, „jestem zadowolony”, „polecam”, „bez uwag” itd.<\/p>\n
Drug\u0105 kwesti\u0105 jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 powi\u0105zania referencji z odpowiedni\u0105 pozycj\u0105 z wykazu. Skoro referencja ma potwierdza\u0107 nale\u017cyte wykonanie prac, kt\u00f3rymi wykonawca chwali si\u0119 w wykazie, trzeba jako\u015b je ze sob\u0105 po\u0142\u0105czy\u0107. Oczywi\u015bcie, \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci nie pozostawia taka referencja, kt\u00f3ra jest tak szczeg\u00f3\u0142owa, \u017ce opr\u00f3cz nale\u017cytego wykonania potwierdza te\u017c wszelkie dane zawarte w wykazie. Jednak przecie\u017c tak nie musi by\u0107 – warunki bywaj\u0105 r\u00f3\u017cne, a referencje nie s\u0105 wystawiane do ka\u017cdego post\u0119powania, w kt\u00f3rym wykonawca uczestniczy. Je\u015bli zamawiaj\u0105cy stawia warunek, \u017ce wykonawca ma legitymowa\u0107 si\u0119 do\u015bwiadczeniem w budowie parkingu o kubaturze co najmniej 10 000 m3<\/sup>, w referencji wcale nie musi znale\u017a\u0107 si\u0119 informacja o tej kubaturze. T\u0119 wykonawca ma obowi\u0105zek poda\u0107 w wykazie. Je\u015bli zamawiaj\u0105cy stawia warunek wykonania \u015bciany betonowej o powierzchni co najmniej 1000 m2<\/sup> i wysoko\u015bci co najmniej 10 m, referencja tak\u017ce nie musi obejmowa\u0107 tych parametr\u00f3w. Co wi\u0119cej, mo\u017ce nie obejmowa\u0107 nawet stwierdzenia o budowie \u015bciany betonowej – bo mo\u017ce dotyczy\u0107 np. wi\u0119kszej inwestycji jak budowa parkingu. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 wyrok KIO z 4 sierpnia 2015 r. (sygn. akt KIO 1543\/15) – referencja nie musi okre\u015bla\u0107 czasu ani miejsca realizacji us\u0142ugi, albo wyrok KIO z 6 lipca 2017 r. (sygn. akt KIO 1216\/17) – referencja nie musi potwierdza\u0107 wszystkich wykonanych czynno\u015bci.<\/p>\n Problem mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 wtedy, gdy zleceniodawca bardzo szczeg\u00f3\u0142owo opisze w referencji zakres wykonanych us\u0142ug – w\u00f3wczas brak elementu wymaganego zgodnie z warunkiem udzia\u0142u w post\u0119powaniu mo\u017ce by\u0107 przez zamawiaj\u0105cego kwestionowany. Znowu jednak – wszystko zale\u017cy w tym momencie od kontekstu. Je\u015bli przedmiotem warunku b\u0119dzie co\u015b oczywistego czy kompletnie na uboczu zlecenia, kt\u00f3re jest obj\u0119te referencj\u0105, problemu nie b\u0119dzie (c\u00f3\u017c, je\u015bli np. przedmiotem warunku b\u0119d\u0105 kraw\u0119\u017cniki, a referencja b\u0119dzie dotyczy\u0142a budowy drogi i wymienione w niej b\u0119d\u0105 asfalty, chodniki, kana\u0142y, lampy itp.), ale je\u015bli co\u015b, co z punktu zleceniodawcy powinno by\u0107 do\u015b\u0107 istotne – w\u0105tpliwo\u015bci mog\u0105 si\u0119 pojawi\u0107.<\/p>\n Co wi\u0119c jest konieczne, aby po\u0142\u0105czy\u0107 referencj\u0119 z pozycj\u0105 w wykazie? Naprawd\u0119 niewiele. Zgadza\u0107 si\u0119 musi przede wszystkim zlecaj\u0105cy wskazany w wykazie i wystawca referencji (cho\u0107 czasami wykonawcy pope\u0142niaj\u0105 b\u0142\u0105d i w wykazie wskazuj\u0105 inwestora, podczas gdy sami byli podwykonawcami i referencje pochodz\u0105 od g\u0142\u00f3wnego wykonawcy, a nie wskazanego w wykazie inwestora – taka referencja te\u017c mo\u017ce by\u0107 OK, je\u015bli da si\u0119 zidentyfikowa\u0107 to\u017csamo\u015b\u0107 pracy na innej podstawie, np. opisu zakresu, miejsca i czasu wykonania). A poza tym? Cokolwiek. Niekiedy referencje nie s\u0105 wystawiane do konkretnych um\u00f3w ale w ramach jakiego\u015b wi\u0119kszego zakresu wsp\u00f3\u0142pracy. I brzmi\u0105 na przyk\u0142ad tak: „Od 2001 r. stale wsp\u00f3\u0142pracujemy z wykonawc\u0105 i wsp\u00f3\u0142praca uk\u0142ada si\u0119 prawid\u0142owo.” To mo\u017ce wystarczy\u0107 – pod jednym warunkiem: \u017ce data wystawienia tak sformu\u0142owanych referencji b\u0119dzie po dacie wykonania zam\u00f3wienia z wykazu.<\/p>\n Swoj\u0105 drog\u0105, je\u015bli referencja nie zawiera daty wystawienia, to mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 problem. Nie ma go, gdy w referencji jest na tyle szczeg\u00f3\u0142owo opisany przedmiot konkretnej umowy, a ponadto z jej tre\u015bci wynika, \u017ce wykonanie zadania zosta\u0142o zako\u0144czone. Jednak w innych wypadkach zamawiaj\u0105cy mo\u017ce nie by\u0107 pewno\u015bci, czy referencja obejmuje zadanie z wykazu albo czy zosta\u0142a wystawiona przed zako\u0144czeniem realizacji (nie wspominaj\u0105c o referencjach dotycz\u0105cych zada\u0144 nieuko\u0144czonych, ale mo\u017cliwych do wykorzystania przy spe\u0142nianiu warunku – w zwi\u0105zku z wymogiem, aby pochodzi\u0142y z ostatnich trzech miesi\u0119cy przed terminem sk\u0142adania wniosk\u00f3w\/ofert).<\/p>\n Oczywi\u015bcie, zdarza si\u0119, \u017ce wykonawcy pr\u00f3buj\u0105 wykorzysta\u0107 „og\u00f3lnikowo\u015b\u0107” referencji i wpisuj\u0105 w wykazie zakres\/warto\u015b\u0107\/jaki\u015b parametr wi\u0119kszy czy lepszy od takiego, kt\u00f3ry faktycznie by\u0142 wykonany. To jednak nie mo\u017ce zmieni\u0107 og\u00f3lnej zasady – referencja nie musi potwierdza\u0107 wszystkich detali, wystarczy \u017ce da si\u0119 jej przypisa\u0107 jak\u0105\u015b pozycj\u0119 z wykazu. Je\u015bli istniej\u0105 podejrzenia czy w\u0105tpliwo\u015bci – mo\u017cna wyja\u015bnia\u0107 je zar\u00f3wno z wykonawc\u0105, jak i wystawc\u0105 referencji, mo\u017cna szuka\u0107 informacji. Mo\u017ce to robi\u0107 zar\u00f3wno zamawiaj\u0105cy jak i konkurent. Ale um\u00f3wmy si\u0119 – to nie jest norma, ale sytuacja raczej wyj\u0105tkowa.<\/p>\n Osobn\u0105 histori\u0105 s\u0105 protoko\u0142y odbioru i inne formy potwierdzania nale\u017cytego wykonania. Ale to ju\u017c temat na osobny tekst.<\/p>\n *) Je\u015bli zamawiaj\u0105cy w warunku nie stawia wymagania w jakim\u015b zakresie, np. nie okre\u015bla progu w zakresie warto\u015bci, jak\u0105 mia\u0142a mie\u0107 us\u0142uga okre\u015blonego rodzaju, a jednocze\u015bnie w wykazie \u017c\u0105da wskazania tej warto\u015bci – niewype\u0142nienie tego pola przez wykonawc\u0119 nie jest grzechem. Wszak jest to w tej sytuacji informacja kompletnie bez znaczenia w post\u0119powaniu.<\/p>\n **) Zamierza\u0142em tutaj napisa\u0107, \u017ce w przypadku tytu\u0142u „referencje” (bo KIO odnios\u0142o si\u0119 tak\u017ce do tego przyk\u0142adu, chocia\u017c w tym wypadku nie musia\u0142o) teza ta idzie za daleko, bo to s\u0142owo nie ma ju\u017c znaczenia neutralnego, tylko samo w sobie implikuje pozytywn\u0105 ocen\u0119. Niestety, s\u0142owniki j\u0119zyka polskiego w definicji tego s\u0142owa opisuj\u0105 je jako po prostu opini\u0119 o kim\u015b. Inna sprawa, \u017ce kontekst u\u017cycia tego wyra\u017cenia w praktyce (sprawdzony w Korpusie J\u0119zyka Polskiego PWN) wskazuje, \u017ce u\u017cywane jest w\u0142a\u015bciwie wy\u0142\u0105cznie w pozytywnym kontek\u015bcie (bez jakiego\u015b dookre\u015blenia, \u017ce chodzi o referencje pozytywne). Mo\u017ce wi\u0119c ta sytuacja budzi\u0107 uzasadnione w\u0105tpliwo\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Praktyka wskazuje, \u017ce wci\u0105\u017c mamy na rynku zam\u00f3wie\u0144 publicznych problem z interpretacj\u0105 referencji. Jasne, orzecznictwo jest w miar\u0119 jednoznaczne, ale stan\u00f3w faktycznych jest tak du\u017co, jak wyobra\u017ani wystawc\u00f3w referencji i wykonawc\u00f3w, a niekt\u00f3rzy zamawiaj\u0105cy poszukuj\u0105 w referencjach wi\u0119cej, ni\u017c powinni. Szko\u0142y wystawiania referencji s\u0105 r\u00f3\u017cne, a obie strony post\u0119powania cz\u0119sto zapominaj\u0105 o r\u00f3\u017cnych „drobiazgach” z […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[165,21],"class_list":["post-3192","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-warunki-udzialu-i-dokumenty","tag-22d","tag-21"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3192","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3192"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3192\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3193,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3192\/revisions\/3193"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3192"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3192"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3192"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}