Zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce do\u015b\u0107 rzadko zdarza mi si\u0119 w „szponach” si\u0119ga\u0107 po tematy zwi\u0105zane z przesad\u0105 zamawiaj\u0105cego we wzorach um\u00f3w narzucanych wykonawcom. A przecie\u017c to temat rzeka, a wiele pomys\u0142\u00f3w zamawiaj\u0105cych wrzucanych do um\u00f3w aby zabezpieczy\u0107 si\u0119 przed wszelkim mo\u017cliwym ryzykiem, powoduje, \u017ce efekt jest odwrotny od oczekiwanego – ro\u015bnie ryzyko problem\u00f3w wykonawcy, a przecie\u017c ka\u017cdy problem wykonawcy jest w praktyce problemem zamawiaj\u0105cego. Liczne z tych rozwi\u0105za\u0144 s\u0105 ju\u017c tak powszechne, \u017ce w og\u00f3le nie zwraca si\u0119 na nie uwagi, nawet wykonawcy rzadko pr\u00f3buj\u0105 zamawiaj\u0105cego przekona\u0107 do zmiany zdania. <\/p>\n
Jeden z tych powszechnie stosowanych zapis\u00f3w przerzucaj\u0105cych na wykonawc\u0119 ryzyko, kt\u00f3re powinno le\u017ce\u0107 po stronie zamawiaj\u0105cego, stanowi, \u017ce za dat\u0119 dokonania zap\u0142aty wynagrodzenia uznaje si\u0119 dzie\u0144 obci\u0105\u017cenia rachunku zamawiaj\u0105cego. W praktyce oznacza to, \u017ce strony umowy zgadzaj\u0105 si\u0119, aby w momencie pobrania pieni\u0119dzy z rachunku bankowego zamawiacza uzna\u0107 zam\u00f3wienie za op\u0142acone, niezale\u017cnie od tego, \u017ce wykonawca tymi pieni\u0119dzmi jeszcze nie mo\u017ce dysponowa\u0107 (jego rachunek bowiem nie zosta\u0142 jeszcze uznany, czyli pieni\u0105dze na niego nie wp\u0142yn\u0119\u0142y).
\n<\/p>\n
Sk\u0105d si\u0119 to bierze? Czasami ten temat poruszam z zamawiaj\u0105cymi i s\u0142ysz\u0119: „a co b\u0119dzie je\u015bli bank si\u0119 sp\u00f3\u017ani?” Albo: „b\u0119d\u0119 musia\u0142 pilnowa\u0107 sesji mi\u0119dzybankowych i p\u0142aci\u0107 dzie\u0144 a nawet dwa dni wcze\u015bniej przed terminem. A co je\u015bli si\u0119 sp\u00f3\u017ani\u0119?” C\u00f3\u017c, um\u00f3wmy si\u0119, \u017ce z powodu okazjonalnego jednodniowego sp\u00f3\u017anienia zapewne nikt nie b\u0119dzie \u017c\u0105da\u0142 od zamawiaj\u0105cego odsetek. Um\u00f3wmy si\u0119 te\u017c, \u017ce p\u0142acenie jeden dzie\u0144 wcze\u015bniej wielkiego uszczerbku w bud\u017cetach zamawiaczy nie sprawi. I sp\u00f3jrzmy na to od drugiej strony. I od strony zasad.<\/p>\n
We\u017amy sobie na przyk\u0142ad takie wadium. Co si\u0119 dzieje, gdy termin sk\u0142adania ofert up\u0142ywa o 12:00, a wadium od wykonawcy wp\u0142ywa o 12:05? Ano, niestety, oferta taka idzie do kosza. Dlaczego? Dlatego, \u017ce istotny jest termin, w kt\u00f3rym nast\u0119puje uznanie rachunku zamawiaj\u0105cego czyli moment, w kt\u00f3rym mo\u017ce on fizycznie dysponowa\u0107 tymi pieni\u0119dzmi – nie wystarczy kwitek od wykonawcy, \u017ce on ju\u017c wykona\u0142 przelew i lada moment kasa na rachunku zamawiacza si\u0119 pojawi. Kolejny przyk\u0142ad: Co si\u0119 dzieje, gdy zamawiaj\u0105cy sk\u0142ada ofert\u0119 albo dokumenty w post\u0119powaniu, ale zrobi to po terminie? Dok\u0142adnie to samo – i nie ma tu znaczenia, kto ponosi win\u0119, czy wykonawca, kt\u00f3ry za p\u00f3\u017ano si\u0119 zebra\u0142, czy kurier, kt\u00f3ry zawali\u0142. Oczywi\u015bcie, post\u0119powanie w tych przyk\u0142adach wynika poniek\u0105d ze stosownych przepis\u00f3w, ale jednocze\u015bnie stoi za tym jednak s\u0142uszna zasada. Ale niekiedy sztywnej regulacji nie ma, a i tak Zamawiaj\u0105cy zasady nie narusza, bo jest dla niego korzystna: za moment uznania dostawy za wykonan\u0105 zamawiaj\u0105cy przyjmuje chwil\u0119, w kt\u00f3rej przedmiot dostawy otrzyma\u0142, a nie ten, w kt\u00f3rym przedmiot dostawy zosta\u0142 do niego wys\u0142any. Ba, w praktycznie ka\u017cdej normalnej sytuacji handlowej za proces przekazania dostawy z punktu A do punktu B odpowiada ten, kto przedmiot dostawy wys\u0142a\u0142 – i je\u015bli przez przypadek zaginie on po drodze lub zostanie zniszczony, odpowiedzialnym jest nadawca, a nie odbiorca.<\/p>\n
Dlaczeg\u00f3\u017c zatem z tym przelewem mia\u0142oby by\u0107 inaczej? Chyba tylko dlatego, \u017ce zamawiaj\u0105cy czuj\u0105, \u017ce to ryzyko bezkarnie mog\u0105 przerzuca\u0107 na wykonawc\u0119 i tak robi\u0105. \u017beby to on potem martwi\u0142 si\u0119, co z tym bankiem. Nie dostrzegaj\u0105, \u017ce to kolejny kamyczek do ogr\u00f3dka nadu\u017cywania swoich praw. O miejscu \u015bwiadczenia, o kt\u00f3rym mowa powy\u017cej stanowi wprost art. 454 kc. Wynika z niego, \u017ce – co do zasady – miejscem spe\u0142nienia \u015bwiadczenia jest siedziba odbiorcy. Co wi\u0119cej – odnosi si\u0119 tak\u017ce wprost do \u015bwiadczenia pieni\u0119\u017cnego wskazuj\u0105c, \u017ce jest ono spe\u0142nione wtedy, gdy dotrze do adresata. I cho\u0107 przepis nie wspomina o czasie, wnioski dotycz\u0105ce czasu mo\u017cna z niego wysnu\u0107 bez \u017cadnych kombinacji. Skoro \u015bwiadczenie pieni\u0119\u017cne jest spe\u0142nione wtedy, gdy dotrze do adresata, to przecie\u017c je\u015bli w terminie zap\u0142aty adresat jeszcze go nie otrzyma\u0142, to \u015bwiadczenie spe\u0142nione nie jest. <\/p>\n
Dobitnie t\u0119 zasad\u0119 wykaza\u0142 S\u0105d Najwy\u017cszy w uchwale z 4 stycznia 1995 r. (sygn. akt III CZP 164\/94). Co prawda podkre\u015bli\u0142 tam (i mo\u017cliwo\u015b\u0107 takich wyj\u0105tk\u00f3w wynika te\u017c ze wspomnianego art. 454 kc.), \u017ce strony umowy mog\u0105 postanowi\u0107 inaczej, z czego zamawiacze korzystaj\u0105. Ale – znowu – skoro tak\u0105 mamy zasad\u0119, to powinni\u015bmy od niej odchodzi\u0107 tylko w uzasadnionych okoliczno\u015bciach. Wyj\u0105tkowych, a nie w przypadku ka\u017cdego jak leci zam\u00f3wienia. Bo zam\u00f3wienia publiczne same w sobie nie stanowi\u0105 jakiego\u015b tak wyj\u0105tkowego dziwa, \u017ce samo przez si\u0119 rozumie si\u0119 w nich odchodzenie od norm cywilizowanego \u015bwiata (p. Konwencja Narod\u00f3w Zjednoczonych o umowach mi\u0119dzynarodowej sprzeda\u017cy towar\u00f3w).<\/p>\n
Nie jest to najwi\u0119kszy problem um\u00f3w o zam\u00f3wienie. Przeciwnie, pewnie jeden z drobniejszych. Ale jak\u017ce wymowny. A poza tym, zmiany naj\u0142atwiej zacz\u0105\u0107 w\u0142a\u015bnie od rzeczy drobniejszych.<\/p>\n
Ps. Wspomniana uchwa\u0142a SN pochodzi sprzed ponad 20 lat, ale wci\u0105\u017c jest aktualna. Przepisy w tej mierze si\u0119 nie zmieni\u0142y, a analogiczn\u0105 zasad\u0119 przywo\u0142uje si\u0119 w kolejnych orzeczeniach – np. uchwa\u0142a SN z 14 lutego 2002 r. (sygn. akt III CZP 81\/01), sk\u0105d zaczerpn\u0105\u0142em namiar na wspomnian\u0105 na ko\u0144cu konwencj\u0119 NZ, czy wyrok SN z 14 stycznia 2016 r. (sygn. akt I CSK 1094\/14).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce do\u015b\u0107 rzadko zdarza mi si\u0119 w „szponach” si\u0119ga\u0107 po tematy zwi\u0105zane z przesad\u0105 zamawiaj\u0105cego we wzorach um\u00f3w narzucanych wykonawcom. A przecie\u017c to temat rzeka, a wiele pomys\u0142\u00f3w zamawiaj\u0105cych wrzucanych do um\u00f3w aby zabezpieczy\u0107 si\u0119 przed wszelkim mo\u017cliwym ryzykiem, powoduje, \u017ce efekt jest odwrotny od oczekiwanego – ro\u015bnie ryzyko problem\u00f3w wykonawcy, a przecie\u017c ka\u017cdy […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[53],"class_list":["post-2484","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-umowy","tag-53"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2484","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2484"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2484\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2492,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2484\/revisions\/2492"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2484"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2484"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2484"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}