Dzi\u015b zn\u00f3w raczej edukacyjnie, bez rozdzierania szat ani dzielenia w\u0142osa na czworo. W dawnych czasach, gdy art. 144 Pzp by\u0142 do\u015b\u0107 zwi\u0119z\u0142y i nie wspomina\u0142 o istotnych zmianach, znajdowa\u0142 si\u0119 w nim zapis o tym, \u017ce dopuszczalne s\u0105 zmiany umowy korzystne dla zamawiaj\u0105cego. Gdy do art. 144 Pzp dotar\u0142y „istotne zmiany”, owa korzystno\u015b\u0107 stamt\u0105d wylecia\u0142a. Niedawno art. 144 Pzp przeszed\u0142 kolejn\u0105 rewolucj\u0119, w ramach kt\u00f3rej r\u00f3wnie\u017c nic nie wspomniano o takich zmianach. Czy to oznacza, \u017ce zmian korzystnych dla zamawiaj\u0105cego wprowadza\u0107 do um\u00f3w nie wolno (chyba \u017ce w umowie przewidzimy okoliczno\u015bci i warunki wprowadzania takich zmian, jak na zmiany „istotne” przysta\u0142o)? Nie, ale od 2006 r. (odk\u0105d „korzystno\u015b\u0107” z Pzp znikn\u0119\u0142a) takie pytania nieustaj\u0105co wracaj\u0105, my\u015bl\u0119 wi\u0119c, \u017ce warto tym si\u0119 zaj\u0105\u0107. <\/p>\n
Przede wszystkim na czym mo\u017ce polega\u0107 zmiana korzystna dla zamawiaj\u0105cego? Mo\u017cliwo\u015bci s\u0105 rozmaite. Zamawiaj\u0105cy mo\u017ce w toku realizacji umowy uzyska\u0107 obni\u017ck\u0119 ceny (bez zmiany zakresu czy innych istotnych element\u00f3w umowy), mo\u017ce zosta\u0107 skr\u00f3cony termin realizacji, wykonawca mo\u017ce wzi\u0105\u0107 na siebie jakie\u015b ryzyka lub obowi\u0105zki pierwotnie przypisane zamawiaj\u0105cemu… I pewnie wiele innych. Oczywi\u015bcie, takie sytuacje nie zdarzaj\u0105 si\u0119 zbyt cz\u0119sto, bo w ko\u0144cu nikt raczej nie jest sk\u0142onny ust\u0119powa\u0107 za darmo, ale mimo wszystko od czasu do czasu si\u0119 pojawiaj\u0105, z najrozmaitszych powod\u00f3w.
\n<\/p>\n
Zreszt\u0105, na w\u0142asnym przyk\u0142adzie (prywatnym, a nie z gruntu Pzp). Gdy swego czasu mia\u0142em na swoim karku zaci\u0105gni\u0119t\u0105 hipotek\u0119, w trakcie jej sp\u0142acania znacznie zmienia\u0142y si\u0119 warunki udzielania kredyt\u00f3w. Poda\u017c kredyt\u00f3w wzrasta\u0142a, mar\u017ce spada\u0142y. I okazywa\u0142o si\u0119, \u017ce by\u0107 mo\u017ce bardziej op\u0142acalne by\u0142oby dla mnie zaci\u0105gn\u0105\u0107 nowy kredyt na sp\u0142at\u0119 starego, nawet przy uwzgl\u0119dnieniu zastrze\u017conej w umowie prowizji za tak\u0105 wcze\u015bniejsz\u0105 sp\u0142at\u0119. Dwa razy skutecznie negocjowa\u0142em z bankiem obni\u017cenie mar\u017cy – dzi\u0119ki temu nadal na mnie zarabia\u0142, cho\u0107 nieco mniej ni\u017c wcze\u015bniej – ale przy jednorazowej sp\u0142acie kredytu przeze mnie zarobi\u0142by jeszcze mniej. Tak\u017ce zamawiaj\u0105cemu mo\u017ce to si\u0119 zdarzy\u0107 (cho\u0107 pami\u0119tajmy, \u017ce akurat kredyty ostatnio spod regulacji Pzp wy\u0142\u0105czono – za wyj\u0105tkiem tych zaci\u0105ganych przez jednostki samorz\u0105du terytorialnego)*. W \u017cyciu takich przypadk\u00f3w mo\u017ce by\u0107 wi\u0119cej i niekoniecznie mog\u0105 one wi\u0105za\u0107 si\u0119 ze zmian\u0105 warunk\u00f3w rynkowych, ale czasami nawet z polityk\u0105 samego wykonawcy…<\/p>\n
Na gruncie Pzp zmian tego typu nie powinno si\u0119 klasyfikowa\u0107 jako zmian istotnych – przez wiele lat korzystali\u015bmy w tym zakresie z katalogu przes\u0142anek istotno\u015bci zmiany wynikaj\u0105cych z wyrok\u00f3w ETS (opisywanych zreszt\u0105 na \u0142amach „Szpon\u00f3w” trzy lata temu<\/a>), teraz przes\u0142anki te mamy wprost wskazane zar\u00f3wno w dyrektywach, jak i w art. 144 ust. 1e umowy. Na pocz\u0105tek trzeba zaj\u0105\u0107 si\u0119 z podstawow\u0105 z tych przes\u0142anek: tak\u0105 zmian\u0105 warunk\u00f3w, kt\u00f3ra mog\u0142aby wp\u0142yn\u0105\u0107 na wynik post\u0119powania, gdyby by\u0142a wprowadzona w jego trakcie. Problem w tym, \u017ce zmiana warunk\u00f3w na korzy\u015b\u0107 zamawiaj\u0105cego raczej nie zach\u0119ci\u0142aby \u017cadnego dodatkowego podmiotu do udzia\u0142u w post\u0119powaniu, nie wp\u0142yn\u0119\u0142aby te\u017c na zaoferowanie lepszych warunk\u00f3w – wr\u0119cz przeciwnie. Ten przypadek zatem nam nie zachodzi.<\/p>\n Znamienna jest natomiast inna z przes\u0142anek, dotycz\u0105ca zmiany r\u00f3wnowagi ekonomicznej umowy – tu ustawodawca wprost wskazuje, \u017ce istotna jest taka zmiana, kt\u00f3ra narusza\u0142aby tak\u0105 r\u00f3wnowag\u0119 na korzy\u015b\u0107 wykonawcy. A contrario, zmiana tej r\u00f3wnowagi na korzy\u015b\u0107 zamawiaj\u0105cego nie jest zmian\u0105 istotn\u0105.<\/p>\n