{"id":22,"date":"2010-06-28T07:00:00","date_gmt":"2010-06-28T07:00:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2011-02-20T13:37:00","modified_gmt":"2011-02-20T12:37:00","slug":"jeszcze-jedna-refleksja-na-temat-osobnych-kryteriow-cenowych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/?p=22","title":{"rendered":"Jeszcze jedna refleksja na temat osobnych kryteri\u00f3w cenowych"},"content":{"rendered":"

Pisz\u0105c niedawno notk\u0119<\/a> dotycz\u0105c\u0105 kryteri\u00f3w oceny ofert w przetargach na us\u0142ugi telefonii kom\u00f3rkowej szpera\u0142em co nieco po og\u0142oszeniach o zam\u00f3wieniu rozmaitych zamawiaczy i po\u015br\u00f3d tego szperania natkn\u0105\u0142em si\u0119 na ciekawy przypadek (cho\u0107 nie zwi\u0105zany li i jedynie z telefonami kom\u00f3rkowymi, spotka\u0142em si\u0119 ju\u017c wcze\u015bniej z takimi przypadkami przy innych r\u00f3\u017cnego rodzaju zam\u00f3wieniach), kt\u00f3ry natchn\u0105\u0142 mnie do kolejnej refleksji dotycz\u0105cej wi\u0119cej ni\u017c jednego kryterium cenowego. <\/p>\n

W napotkanym przypadku zamawiaj\u0105cy postawi\u0142 kilka kryteri\u00f3w cenowych, korzystaj\u0105c przy tym ze standardowego wzoru na przyznawanie punkt\u00f3w w kryterium ceny – (najni\u017csza cena spo\u015br\u00f3d ocenianych ofert \/ cena ocenianej oferty) x waga kryterium – oraz zaznaczaj\u0105c, \u017ce w przypadku z\u0142o\u017cenia oferty z cen\u0105 0 z\u0142, do oceny zostanie przyj\u0119ta stawka 0,01 z\u0142. Sytuacja taka zdarza si\u0119 w zam\u00f3wieniach, zwykle w takich, w kt\u00f3rych jest kilka osobnych kryteri\u00f3w cenowych, trudno bowiem oczekiwa\u0107 od wykonawcy aby wykonali jakiekolwiek zam\u00f3wienie za absolutne i autentyczne 0 z\u0142. Oczywi\u015bcie, z jednej strony godna pochwa\u0142y jest zapobiegliwo\u015b\u0107 zamawiaj\u0105cego. Wszak je\u015bli zastosujemy ten wz\u00f3r (bez \u017cadnych dodatkowych zastrze\u017ce\u0144), a pojawi si\u0119 oferta z cen\u0105 0, ocena ofert w zapowiedziany spos\u00f3b nie b\u0119dzie mo\u017cliwa. Z drugiej strony… na wiecznie u\u017cywanym standardowym wzorze \u015bwiat i matematyka si\u0119 nie ko\u0144cz\u0105.
\n
\nPodobne zastrze\u017cenia spotka\u0107 mo\u017cna tak\u017ce w odniesieniu do innych kryteri\u00f3w. Cz\u0119sto spotyka si\u0119 je np. przy kryterium okresu gwarancji jako\u015bci, gdzie zamawiaj\u0105cy, aby zabezpieczy\u0107 si\u0119 przed konieczno\u015bci\u0105 oceniania okres\u00f3w wyd\u0142u\u017conych ponad ludzki rozs\u0105dek (nie do wyegzekwowania lub zupe\u0142nie niepotrzebnych wobec natury przedmiotu zam\u00f3wienia, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 u\u017cytkowany tylko przez ograniczony okres czasu) wstawiaj\u0105 do kryteri\u00f3w zastrze\u017cenie (jak\u017ce s\u0142usznie), \u017ce maksymalny okres gwarancji przyjmowany do oceny to x lat – nawet gdy wykonawca wpisze w ofercie 100 lat, dostanie punkt\u00f3w za \u00f3w wcze\u015bniej okre\u015blony, maksymalny z racjonalnego punktu widzenia okres x lat. <\/p>\n

Przy gwarancji jednak, jak si\u0119 zdaje, nie rodzi to wi\u0119kszych problem\u00f3w praktycznych (cho\u0107 Polak, jak wiadomo, zepsu\u0107 potrafi wszystko), natomiast przy cenie – i owszem. Sp\u00f3jrzmy na to w praktyce: jest sobie kryterium oceny ofert „cena za element x”, waga 20%, wz\u00f3r jak podano wy\u017cej. Trzech wykonawc\u00f3w sk\u0142ada oferty. Wykonawca 1 daje cen\u0119 2000 z\u0142, wykonawca 2 daje cen\u0119 1000 z\u0142, sp\u00f3jrzmy jak si\u0119 sytuacja zmieni zale\u017cnie od tego, jak\u0105 cen\u0119 da wykonawca 3 (zawsze najta\u0144szy i zawsze zgarniaj\u0105cy maksymalne 20 punkt\u00f3w): gdy da 900 z\u0142 wykonawca 1 dostanie 18 pkt, a wykonawca 2 – 9 pkt. Na oko wszystko w porz\u0105dku. Ale gdy da 100 z\u0142, wykonawca 1 dostanie ju\u017c tylko 2 pkt, a wykonawca 2 – 1 pkt. A gdy da cen\u0119 0 z\u0142, wykonawca 2 i 3 dostan\u0105 odpowiednio 0,0002 i 0,0001 pkt. Nie mo\u017cna dyskutowa\u0107 z r\u00f3\u017cnic\u0105 pomi\u0119dzy wykonawc\u0105 3 a reszt\u0105 stawki, natomiast absolutnie sp\u0142aszczona zostaje r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy wykonawc\u0105 1 i 2. Tysi\u0105c z\u0142otych r\u00f3\u017cnicy w jednym wypadku wart 9 punkt\u00f3w r\u00f3\u017cnicy (i zapewne w innych kryteriach podobnie) nagle staje si\u0119 by\u0107 wart tylko 1 pkt, albo nawet mniej. Ba, tysi\u0105c z\u0142otych r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy cenami wykonawc\u00f3w 1 i 2 oraz tysi\u0105c z\u0142otych r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy cenami wykonawc\u00f3w 2 i 3 daj\u0105 absurdalnie odmienne r\u00f3\u017cnice w otrzymanych punktach. Co wi\u0119cej – problem ten pojawia si\u0119 nie tylko wtedy, gdy mamy do czynienia z najni\u017csz\u0105 cen\u0105 r\u00f3wn\u0105 zupe\u0142ne zero, ale w ka\u017cdym wypadku, gdy cena ta mo\u017ce zmierza\u0107 do zera (np. wymienione w naszym przyk\u0142adzie 100 z\u0142) – czyli w przypadkach, gdy r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy cen\u0105 minimaln\u0105 a maksymaln\u0105 w post\u0119powaniu b\u0119dzie du\u017co wi\u0119ksza ni\u017c sama cena minimalna). Ustawienie kryterium oceny ofert w ten spos\u00f3b mo\u017ce mie\u0107 ogromny wp\u0142yw na wyniki oceny ofert, zupe\u0142nie nie zwi\u0105zany z racjonalnym rachunkiem ekonomicznym.<\/p>\n

Jak ju\u017c wspomnia\u0142em, tego typu przypadki zwykle si\u0119 zdarzaj\u0105, gdy wykonawcy stosuj\u0105 kilka cenowych kryteri\u00f3w ofert (rzadko si\u0119 zdarza, by cena og\u00f3\u0142em za ca\u0142o\u015b\u0107 zam\u00f3wienia mog\u0142a by\u0107 tak niska; us\u0142ugi rachunku bankowego to jeszcze inna historia, o kt\u00f3rej pewnie kiedy\u015b tu napisz\u0119). Je\u015bli wi\u0119c na przyk\u0142ad w innych kryteriach wykonawca 3, aby zrekompensowa\u0107 sobie zaoferowane tutaj 100 z\u0142 czy 0 z\u0142 da tak wysokie stawki, \u017ce post\u0119powania jednak nie wygra, konkurencj\u0119 mi\u0119dzy wykonawc\u0105 1 i 2 mo\u017ce zdeterminowa\u0107 w\u0142a\u015bnie to sp\u0142aszczenie punktacji, dzia\u0142aj\u0105ce zdecydowanie na korzy\u015b\u0107 najdro\u017cszego w tym kryterium oferenta.<\/p>\n

To wi\u0119c kolejny przyczynek do mojej „krucjaty” przeciwko kilku kryterium oceny ofert odnosz\u0105cym si\u0119 do ceny. A je\u015bli ju\u017c kto\u015b naprawd\u0119 nie mo\u017ce si\u0119 obej\u015b\u0107 bez tych kilku kryteri\u00f3w (c\u00f3\u017c, czasami czynniki wy\u017csze bywaj\u0105), albo mamy do czynienia z sytuacj\u0105, gdy faktycznie oceniamy jedn\u0105 warto\u015b\u0107 cenow\u0105, kt\u00f3ra mo\u017ce by\u0107 bliska lub r\u00f3wna 0, mo\u017cna spr\u00f3bowa\u0107 odstawi\u0107 na boczny tor „u\u015bwi\u0119cony” wz\u00f3r na przyznawanie punkt\u00f3w i spr\u00f3bowa\u0107 inaczej – tak, aby funkcja, jak\u0105 wyznaczaj\u0105 punkty, kt\u00f3re mo\u017cna otrzyma\u0107 za poszczeg\u00f3lne ceny nie by\u0142a lini\u0105 krzyw\u0105 (jak w powy\u017cszym przyk\u0142adzie), ale prost\u0105: niezale\u017cnie od tego, jaka b\u0119dzie minimalna cena w z\u0142o\u017conych ofertach, za 0 z\u0142 otrzymuje si\u0119 maksimum punkt\u00f3w, a za okre\u015blone z g\u00f3ry maksimum – minimaln\u0105 liczb\u0119 punkt\u00f3w. Ka\u017cd\u0105 cen\u0119 pomi\u0119dzy 0 a maksimum wyliczy\u0107 mo\u017cna nawet (w najprostszym uj\u0119ciu) na zasadzie prostej proporcji: (cena oferowana \/ ustalona cena maksymalna) x waga kryterium. 1 punkt b\u0119dzie mie\u0107 w przypadku ka\u017cdej oferty identyczne odniesienie do 1 z\u0142. Oczywi\u015bcie, i tu jest haczyk, bo cen\u0119 maksymaln\u0105 trzeba wyszacowa\u0107 na jakim\u015b realnym poziomie i mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107, \u017ce kt\u00f3ry\u015b wykonawca t\u0105 cen\u0119 przekroczy (a nie mo\u017cna mu tego zabroni\u0107). W\u00f3wczas wystarczy klauzula, \u017ce w takim wypadku zamiast ustalonej ceny maksymalnej stosujemy najwy\u017csz\u0105 cen\u0119 spo\u015br\u00f3d oferowanych. To nieco burzy algorytm, ale zagro\u017cenie z tym zwi\u0105zane jest mniejsze ni\u017c w przypadku zastosowania „zwyk\u0142ego” wzoru (bo wci\u0105\u017c s\u0105 zachowane realne proporcje mi\u0119dzy ofertami w punktacji, wynikaj\u0105ce wprost z r\u00f3\u017cnicy cen). Ale – powtarzam – najlepiej zrezygnowa\u0107 z kilku osobnych kryteri\u00f3w cenowych :)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pisz\u0105c niedawno notk\u0119 dotycz\u0105c\u0105 kryteri\u00f3w oceny ofert w przetargach na us\u0142ugi telefonii kom\u00f3rkowej szpera\u0142em co nieco po og\u0142oszeniach o zam\u00f3wieniu rozmaitych zamawiaczy i po\u015br\u00f3d tego szperania natkn\u0105\u0142em si\u0119 na ciekawy przypadek (cho\u0107 nie zwi\u0105zany li i jedynie z telefonami kom\u00f3rkowymi, spotka\u0142em si\u0119 ju\u017c wcze\u015bniej z takimi przypadkami przy innych r\u00f3\u017cnego rodzaju zam\u00f3wieniach), kt\u00f3ry natchn\u0105\u0142 mnie […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[26,28],"class_list":["post-22","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-rozstrzygniecie-postepowania","tag-26","tag-28"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":101,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22\/revisions\/101"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}