Zar\u00f3wno polskie prawo cywilne, jak i cz\u0119sto strony um\u00f3w, przewiduj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 przedterminowego rozwi\u0105zania umowy. Czy nazwiemy to rozwi\u0105zaniem, odst\u0105pieniem czy wypowiedzeniem, skutek jest jeden (pomijaj\u0105c r\u00f3\u017cnice formalne): jedna strona lub obie z nich decyduj\u0105, \u017ce umowa nie b\u0119dzie realizowana do ko\u0144ca. Co\u015b, jaki\u015b jej element, pozostanie niewykonany. W skrajnym przypadku umowa w og\u00f3le nie b\u0119dzie uwa\u017cana za zawart\u0105, a to, co strony sobie dot\u0105d \u015bwiadczy\u0142y, b\u0119dzie podlega\u0142o obowi\u0105zkowi zwrotu.<\/p>\n
W przypadku „normalnego” zam\u00f3wienia publicznego sytuacja, cho\u0107 z pewno\u015bci\u0105 niepo\u017c\u0105dana i bardzo k\u0142opotliwa, jest z praktycznego punktu widzenia stosunkowo jednoznaczna. Nieco upraszczaj\u0105c: albo strony zwracaj\u0105 sobie to co dot\u0105d sobie wy\u015bwiadczy\u0142y, albo – je\u015bli zwrot jest niemo\u017cliwy lub mamy do czynienia z wypowiedzeniem umowy tylko w tej cz\u0119\u015bci, kt\u00f3rej dot\u0105d nie zrealizowano – rozliczaj\u0105 to, co dot\u0105d zosta\u0142o wykonane, zapominaj\u0105c o tym, co nast\u0105pi w przysz\u0142o\u015bci.
\n<\/p>\n
Jednak podczas gdy w „zwyk\u0142ym” zam\u00f3wieniu publicznym zazwyczaj wynagrodzeniem za wykonanie \u015bwiadczenia rzeczowego jest p\u0142atno\u015b\u0107 zamawiaj\u0105cego – a zatem co do zasady mo\u017cna okre\u015bli\u0107, co i za ile zosta\u0142o wykonane, a spe\u0142nienie \u015bwiadczenia pieni\u0119\u017cnego nie powinno by\u0107 (tak\u017ce co do zasady) problemem, to s\u0105 sytuacje o wiele bardziej skomplikowane. Szczeg\u00f3lnym wyzwaniem jest umowa o koncesj\u0119 na roboty budowlane lub us\u0142ugi, zw\u0142aszcza gdy ca\u0142o\u015b\u0107 wynagrodzenia za wykonanie rob\u00f3t lub us\u0142ug ma stanowi\u0107 uprawnienie do eksploatacji efektu tych prac przez okre\u015blony czas. Je\u017celi dochodzi w takim wypadku do przedwczesnego rozwi\u0105zania umowy, pojawiaj\u0105 si\u0119 zasadnicze problemy, kt\u00f3rych w „zwyk\u0142ych” zam\u00f3wieniach nie u\u015bwiadczymy. I to niezale\u017cnie od tego, na kt\u00f3rym etapie to odst\u0105pienie nast\u0105pi.<\/p>\n
Sp\u00f3jrzmy na przyk\u0142ad koncesji na budow\u0119 parkingu. Je\u015bli koncesjonariusz rozpocznie budow\u0119 i umowa zostanie rozwi\u0105zania w trakcie tej budowy lub po jej zako\u0144czeniu, pojawi si\u0119 pasztet. Umowa nie przewidywa\u0142a w normalnych warunkach wynagrodzenia pieni\u0119\u017cnego, a jedynie prawo do eksploatacji obiektu. Do tej eksploatacji nie dojdzie. Oczywi\u015bcie, trudno m\u00f3wi\u0107 o zwrocie \u015bwiadcze\u0144, bo trudno zwr\u00f3ci\u0107 rozpocz\u0119te roboty budowlane lub obiekt wybudowany na nieruchomo\u015bci koncesjodawcy. Pozostawienie koncesjonariusza bez jakiegokolwiek wynagrodzenia za wykonane prace b\u0119dzie skutkowa\u0107 bezpodstawnym wzbogaceniem koncesjodawcy. Z kolei zap\u0142ata koncesjonariuszowi w brz\u0119cz\u0105cym pieni\u0105dzu b\u0119dzie sprzeczna z zamierzeniami zamawiaj\u0105cego (kt\u00f3rego wr\u0119cz mo\u017ce na to nie by\u0107 sta\u0107). Analogicznie ju\u017c w okresie eksploatacji – jego przerwanie w jakim\u015b momencie skutkuje tym, \u017ce koncesjonariusz nie otrzyma pe\u0142nego wynagrodzenia za wykonanie rob\u00f3t… Jak je uzupe\u0142ni\u0107?<\/p>\n
Nawet wtedy, gdy to wykonawca ponosi odpowiedzialno\u015b\u0107 za rozwi\u0105zanie umowy (np. zamiast odda\u0107 obiekt do u\u017cytkowania w celu, kt\u00f3remu by\u0142 przeznaczony, urz\u0105dzi\u0142 tam kasyno czy dyskotek\u0119), nie mo\u017cna pozostawi\u0107 go bez wynagrodzenia. Oczywi\u015bcie, za naruszenie postanowie\u0144 umowy zamawiaj\u0105cemu przys\u0142uguj\u0105 kary umowne czy odszkodowanie, ale trudno przewidywa\u0107, \u017ce szkoda b\u0119dzie mia\u0142a warto\u015b\u0107 identyczn\u0105 warto\u015bci rob\u00f3t czy obiektu. Wszak koncesjodawca w momencie wypowiedzenia czy odst\u0105pienia od umowy obiekt uzyska… Mo\u017cna sobie nawet w skrajnym przypadku wyobrazi\u0107, \u017ce przy odrobinie z\u0142ej woli ze strony koncesjonariuszowi bardziej op\u0142acalne (np. wskutek zmiany warunk\u00f3w rynkowych) b\u0119dzie doprowadzenie do wyrzucenia z budowy i dochodzenie przed s\u0105dem wynagrodzenia, nawet pomniejszonego o kary, ale p\u0142atnego wkr\u00f3tce, ni\u017c powolne odzyskiwanie koszt\u00f3w przez wieloletni\u0105 eksploatacj\u0119.<\/p>\n
Warto zatem spos\u00f3b post\u0119powania w takich okoliczno\u015bciach w umowie przewidzie\u0107. Je\u015bli do rozwi\u0105zania umowy dochodzi z winy koncesjonariusza, a koncesjodawca ten obiekt b\u0119dzie u\u017cytkowa\u0142, mo\u017cna przewidzie\u0107, \u017ce zostanie dokonana p\u0142atno\u015b\u0107 pieni\u0119\u017cna na rzecz koncesjonariusza (zmniejszona o kary, odszkodowania, koszty wykonania zast\u0119pczego itp.), ale nie od razu, ale ratami, przez ca\u0142y okres, przez jaki mia\u0142a trwa\u0107 eksploatacja. Oczywi\u015bcie, warto tu przewidzie\u0107 zapisy dotycz\u0105ce waloryzacji p\u0142aconych koszt\u00f3w, a tak\u017ce uzale\u017cni\u0107 je od rentowno\u015bci obiektu (je\u015bli nie b\u0119dzie osi\u0105gni\u0119ty poziom wystarczaj\u0105cy do zrekompensowania koszt\u00f3w budowy, trudno – wykonawca eksploatuj\u0105c samodzielnie obiekt te\u017c by tego poziomu nie osi\u0105gn\u0105\u0142). Inn\u0105 spraw\u0105 powinna by\u0107 gwarancja, \u017ce w takiej sytuacji zamawiaj\u0105cy nie b\u0119dzie sztucznie podnosi\u0107 koszt\u00f3w w celu zani\u017cania dochod\u00f3w. <\/p>\n
Nieco inaczej b\u0119dzie, je\u015bli obiekt nie b\u0119dzie przez zamawiaj\u0105cego eksploatowany – w\u00f3wczas rozpocz\u0119te roboty b\u0119d\u0105 tylko malownicz\u0105 ruin\u0105… W takim wypadku jednak wynagrodzenie powinno zosta\u0107 jednak wykonawcy wyp\u0142acone w przypadku, gdy do rozwi\u0105zania umowy nie dosz\u0142o z jego winy. Jednak r\u00f3wnie\u017c wtedy mo\u017cna przewidzie\u0107 zap\u0142at\u0119 nale\u017cnego wynagrodzenia w odpowiednich ratach.<\/p>\n
Oczywi\u015bcie, przedwczesne rozwi\u0105zanie to zazwyczaj z\u0142e zako\u0144czenie wsp\u00f3\u0142pracy, kt\u00f3rego na starcie \u017cadna strona nie pragnie. Ale z umowami ju\u017c tak jest, \u017ce pisze si\u0119 je na z\u0142e czasy. Nigdy nie mo\u017cna by\u0107 ca\u0142kowicie pewnym, \u017ce przes\u0142anki do rozwi\u0105zania stosunku umownego nie zaistniej\u0105; \u017ce jedna ze stron si\u0119 nie zbiesi i nie przestanie realizowa\u0107 swoich zobowi\u0105za\u0144. Dlatego nad takim zagadnieniem w umowie o koncesj\u0119 warto si\u0119 pochyli\u0107 szczeg\u00f3\u0142owo.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zar\u00f3wno polskie prawo cywilne, jak i cz\u0119sto strony um\u00f3w, przewiduj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 przedterminowego rozwi\u0105zania umowy. Czy nazwiemy to rozwi\u0105zaniem, odst\u0105pieniem czy wypowiedzeniem, skutek jest jeden (pomijaj\u0105c r\u00f3\u017cnice formalne): jedna strona lub obie z nich decyduj\u0105, \u017ce umowa nie b\u0119dzie realizowana do ko\u0144ca. Co\u015b, jaki\u015b jej element, pozostanie niewykonany. W skrajnym przypadku umowa w og\u00f3le nie b\u0119dzie […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[18],"class_list":["post-2116","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ppp-i-koncesje","tag-koncesja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2116","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2116"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2116\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2117,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2116\/revisions\/2117"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2116"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2116"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2116"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}