Mam wra\u017cenie, \u017ce gdyby zbada\u0107 popularno\u015b\u0107 rozliczenia rycza\u0142towego i kosztorysowego w zam\u00f3wieniach publicznych na roboty, przewag\u0119 zdoby\u0142oby to pierwsze. Bo jako\u015b nie s\u0105 czym\u015b niezwyk\u0142ym sytuacje, w kt\u00f3rych zamawiaj\u0105cy si\u0119gaj\u0105 po rycza\u0142t tam, gdzie zdrowy rozs\u0105dek nakazuje wykorzystanie raczej rozliczenia kosztorysowego. Ba, niekiedy znajdziemy niezwykle interesuj\u0105ce rozwi\u0105zania po\u015brednie, wypaczaj\u0105ce sens zar\u00f3wno kosztorysu, jak i rycza\u0142tu – model mieszany, w kt\u00f3rym cen\u0119 mo\u017cna zmniejszy\u0107 w wykonania mniejszej ilo\u015bci rob\u00f3t, ale nie mo\u017cna zwi\u0119kszy\u0107 w przypadku wykonania wi\u0119kszej :)<\/p>\n
To zjawisko dominacji rycza\u0142tu wynika to zapewne z wygody zamawiaj\u0105cych, kt\u00f3rzy chc\u0105 z g\u00f3ry mie\u0107 ustalon\u0105, niezmienn\u0105 cen\u0119, kt\u00f3r\u0105 w ksi\u0119gowo\u015bci b\u0119d\u0105 mogli zaksi\u0119gowa\u0107, a nie b\u0119dzie nadmiernej pracy z obmiarami itp. A poniewa\u017c to zamawiaj\u0105cy decyduje o kszta\u0142cie zam\u00f3wienia, wykonawcy musz\u0105 gra\u0107, tak jak im zamawiaj\u0105cy zagra. I dop\u00f3ki b\u0119d\u0105 w takich post\u0119powaniach b\u0119d\u0105 sk\u0142adane oferty (a ju\u017c szczeg\u00f3lnie takie oferty, w kt\u00f3rych wykonawcy – aby wygra\u0107 przetarg – obni\u017caj\u0105 cen\u0119 bior\u0105c na siebie ryzyko zwi\u0105zane z potencjalnym niedoszacowaniem przez zamawiaj\u0105cego zakresu rob\u00f3t), pewnie rynek si\u0119 nie zmieni. Oczywi\u015bcie nie jest tak, \u017ce rycza\u0142t jest z\u0142y z samej zasady. Niekiedy rozliczenie kosztorysowe jest niemal\u017ce nie do zastosowania. Przyk\u0142adem umowy typu „zaprojektuj i wybuduj”, w kt\u00f3rych projekt jest wykonywany przez wykonawc\u0119, a zatem trudno m\u00f3wi\u0107 o jakim\u015b bardziej szczeg\u00f3\u0142owym kosztorysie na etapie oferty. W wielu przypadkach rycza\u0142t po prostu jest wygodniejszy dla obu stron – nic nie stoi mu na przeszkodzie tam, gdzie ryzyka s\u0105 da si\u0119 racjonalnie wymierzy\u0107 i nie s\u0105 one specjalnie wielkie (np. gdy robota ma by\u0107 wykonywana w doskonale rozpoznanych warunkach, albo chodzi o proste, niemal\u017ce ta\u015bmowe roboty). Ale w przypadkach, gdy mamy do czynienia z remontami czy modernizacjami (szczeg\u00f3lnie obiekt\u00f3w, kt\u00f3rych stan mo\u017ce budzi\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci) – nawet inwentaryzacja i opracowany na jej podstawie projekt nie zlikwiduj\u0105 ryzyka zmiany ilo\u015bci koniecznych rob\u00f3t do takiego stopnia, aby przerzucanie ca\u0142o\u015bci ryzyka finansowego na wykonawc\u0119 mia\u0142o sens. A co dopiero, je\u015bli mamy tylko program funkcjonalno-u\u017cytkowy…<\/p>\n Zamawiaj\u0105cy** powinni pami\u0119ta\u0107, \u017ce przetarg zapewne wygra podmiot, kt\u00f3ry ryzyko zwi\u0105zane z takim postawieniem sprawy skalkuluje najni\u017cej. A to b\u0119dzie oznacza\u0142o brak rezerw na wypadek faktycznego zaistnienia problem\u00f3w. Co b\u0119dzie dalej? W najlepszym wypadku problemy z jako\u015bci\u0105 wykonanych prac. W najgorszym – rozgrzebany pasztet, stracony czas i pieni\u0105dze po obu stronach.<\/p>\n *) Aby nieco „odczerni\u0107” przedstawiany tu wizerunek zamawiaj\u0105cych musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce z najbardziej kuriozalnym przypadkiem zetkn\u0105\u0142em si\u0119 na rynku czysto prywatnym – prywatny przedsi\u0119biorca realizuj\u0105c inwestycj\u0119 i organizuj\u0105c swego rodzaju przetarg wskaza\u0142 w warunkach umowy, \u017ce wy\u0142\u0105cza stosowanie postanowie\u0144 klauzul rebus sic stantibus… <\/p>\n **) Oczywi\u015bcie, na wszelki wypadek: nie jest tak, \u017ce ka\u017cdy zamawiaj\u0105cy pope\u0142nia grzechy opisane powy\u017cej :)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Mam wra\u017cenie, \u017ce gdyby zbada\u0107 popularno\u015b\u0107 rozliczenia rycza\u0142towego i kosztorysowego w zam\u00f3wieniach publicznych na roboty, przewag\u0119 zdoby\u0142oby to pierwsze. Bo jako\u015b nie s\u0105 czym\u015b niezwyk\u0142ym sytuacje, w kt\u00f3rych zamawiaj\u0105cy si\u0119gaj\u0105 po rycza\u0142t tam, gdzie zdrowy rozs\u0105dek nakazuje wykorzystanie raczej rozliczenia kosztorysowego. Ba, niekiedy znajdziemy niezwykle interesuj\u0105ce rozwi\u0105zania po\u015brednie, wypaczaj\u0105ce sens zar\u00f3wno kosztorysu, jak i rycza\u0142tu […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[53],"class_list":["post-2088","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-umowy","tag-53"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2088","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2088"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2088\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2120,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2088\/revisions\/2120"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2088"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2088"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2088"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n
\nOczywi\u015bcie, takie przerzucanie ryzyka nie zawsze zadzia\u0142a, bo mamy jeszcze w kodeksie cywilnym klauzule rebus sic stantibus: art. 3571<\/sup> i art. 632 \u00a7 2 kc. wskazuj\u0105ce, \u017ce w przypadku nieprzewidzianej, nadzwyczajnej zmiany stosunk\u00f3w gro\u017c\u0105cej ra\u017c\u0105c\u0105 strat\u0105 dla jednej ze stron umowy, s\u0105d mo\u017ce m.in. rozwi\u0105za\u0107 umow\u0119 lub zmieni\u0107 wysoko\u015b\u0107 wynagrodzenia (oczywi\u015bcie, r\u00f3\u017cni\u0105ce si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 w szczeg\u00f3\u0142ach). Jednak po pierwsze, te przepisy mog\u0105 ratowa\u0107 wykonawc\u0119 w sytuacjach, gdy za\u0142amie si\u0119 rynek, ale nie wtedy, gdy w toku budowy pojawi\u0105 si\u0119 jakie\u015b nieprzewidziane problemy techniczne. Po drugie, skorzystanie z dobrodziejstwa tych regulacji jednak nie jest \u0142atw\u0105 drog\u0105, szczeg\u00f3lnie w przypadku zamawiaj\u0105cego bardzo przywi\u0105zanego do ceny ofertowej. Przyk\u0142adem niedawny wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego z 29 pa\u017adziernika 2015 r. (sygn. akt I CSK 901\/14) wydany w takiej sprawie zapad\u0142 po siedmiu latach prowadzenia sporu mi\u0119dzy stronami przed s\u0105dami (a przecie\u017c sprawa wci\u0105\u017c jest w gruncie rzeczy niezako\u0144czona…). W mniejszych zam\u00f3wieniach, na mniejszych rynkach – kt\u00f3ry wykonawca zaryzykuje taki krok, ryzykuj\u0105c np. nie\u0142ask\u0119 w\u00f3jta, pana i w\u0142adcy?*<\/p>\n