Przypadkiem anga\u017cuj\u0105c si\u0119 w temat dotycz\u0105cy nabywania us\u0142ug telefonii kom\u00f3rkowej zauwa\u017cy\u0142em ciekaw\u0105 praktyk\u0119 niekt\u00f3rych (na szcz\u0119\u015bcie, oceniaj\u0105c „na oko”, mniejszo\u015b\u0107) zamawiaj\u0105cych w zakresie stawiania kryteri\u00f3w oceny ofert. Nie b\u0119d\u0119 przy tym pisa\u0142 tutaj o do\u015b\u0107 cz\u0119sto spotykanym zwyczaju traktowania poszczeg\u00f3lnych element\u00f3w cenotw\u00f3rczych jako zupe\u0142nie odr\u0119bnych kryteri\u00f3w (skrytykowa\u0142em to w tek\u015bcie „Kryteria oceny ofert: cena i cena” w Doradcy 9\/2009) – skupi\u0119 si\u0119 tutaj na pewnym drobnym elemencie, kt\u00f3ry mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 pewn\u0105 konfuzj\u0119 niezale\u017cnie od tego, czy b\u0119dziemy stosowa\u0107 kryteria osobne, czy te\u017c nie.<\/p>\n
Chodzi mi mianowicie o odr\u0119bne traktowanie w kryteriach oceny ofert stawek za minut\u0119 po\u0142\u0105czenia do sieci operatora oraz poza sie\u0107 operatora (przy wy\u0142\u0105czeniu z tematu po\u0142\u0105cze\u0144 w ramach sieci firmowej, b\u0105d\u017a to ocenianym w osobnym kryterium, b\u0105d\u017a rozliczanych na odr\u0119bnych zasadach – w ramach rycza\u0142tu albo abonamentu). Napotkane przypadki, kt\u00f3re sk\u0142oni\u0142y mnie do tej refleksji, sprowadzi\u0107 mo\u017cna do potraktowania sprawy w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b:
\n* kryterium 1 – cena za minut\u0119 po\u0142\u0105czenia do sieci operatora – 10%
\n* kryterium 2 – cena za minut\u0119 po\u0142\u0105czenia do innych sieci kom\u00f3rkowych – 10%
\n(niekiedy praktykowany jest inny spos\u00f3b osobnego traktowania tych cen, np. poprzez ich proste zsumowanie, czasem po\u0142\u0105czenia do innych sieci kom\u00f3rkowych s\u0105 po\u0142\u0105czone z po\u0142\u0105czeniami do sieci stacjonarnych… – dla uproszczenia b\u0119d\u0119 bazowa\u0142 dalej na powy\u017cszym przyk\u0142adzie, ale moje rozwa\u017cania b\u0119d\u0105 dotyczy\u0107 ka\u017cdej takiej sytuacji).
\n
\nCo ciekawe, w wi\u0119kszo\u015bci spotkanych przeze mnie przypadkach wielko\u015bci wag by\u0142y w obu przypadkach r\u00f3wne. Ju\u017c sam ten fakt w sobie jest nieco zadziwiaj\u0105cy, bo gdy wzi\u0105\u0107 trzech g\u0142\u00f3wnych graczy (Centertel, Polkomtel i PTC) i por\u00f3wna\u0107 ich udzia\u0142y w rynku, to s\u0105 one bardzo zbli\u017cone i na ka\u017cdego przypada mniej wi\u0119cej 30% klient\u00f3w\/numer\u00f3w. Je\u015bli zatem ogranicza\u0107 si\u0119 tylko do tych trzech graczy, bardziej racjonalne by\u0142oby ustawienie wag tych kryteri\u00f3w w stosunku 1:2 (nasz operator ma tylko 1\/3 rynku, pozostali dwaj 2\/3) – oczywi\u015bcie pami\u0119taj\u0105c o tym, \u017ce po\u0142\u0105czenia w sieci firmowej nie s\u0105 wyceniane wed\u0142ug stawki za po\u0142\u0105czenie w sieci operatora, ale jeszcze inaczej, a zatem cena oceniana w tym kryterium ich nie dotyczy.<\/p>\n
Problem jeszcze bardziej ro\u015bnie, gdy we\u017amiemy pod uwag\u0119, \u017ce tych trzech najwi\u0119kszych operator\u00f3w to nie jedyni gracze na rynku. Istnieje wszak Play, a tak\u017ce wielu drobnych graczy, zarabiaj\u0105cych zwykle na sprzeda\u017cy klientom minut kupionych hurtem (a wi\u0119c taniej) od „g\u0142\u00f3wnych” operator\u00f3w. Co b\u0119dzie gdy taki Play z\u0142o\u017cy ofert\u0119? C\u00f3\u017c, na jego miejscu cen\u0119 za po\u0142\u0105czenie w sieci da\u0142bym minimaln\u0105 (nawet 0), a cen\u0105 za po\u0142\u0105czenie do innych sieci – wy\u017csz\u0105 od konkurencji. Szansa na zwyci\u0119stwo w takim przetargu jest w\u00f3wczas spora, natomiast zarobek wysoki. Wszak udzia\u0142 Play’a w rynku jest niewielki, a wi\u0119c i po\u0142\u0105cze\u0144 w sieci (poza sieci\u0105 firmow\u0105) te\u017c b\u0119dzie bardzo ma\u0142o – nawet wi\u0119c dok\u0142adaj\u0105c do nich koszt ten odzyska\u0142by (i to ze sporym naddatkiem) na rozmowach do innych sieci (wszak tych b\u0119dzie w jego przypadku wi\u0119cej ni\u017c w przypadku ka\u017cdego z „g\u0142\u00f3wnych” operator\u00f3w).<\/p>\n
Sp\u00f3jrzmy to na przyk\u0142adzie (wszelkie dane fikcyjne):
\n* w przetargu bior\u0105 udzia\u0142 operator „du\u017cy” (udzia\u0142 w rynku 30%) i operator „ma\u0142y” (udzia\u0142 w rynku 5%)
\n* zamawiaj\u0105cy postawi\u0142 kryteria oceny ofert pomi\u0119dzy kt\u00f3rymi s\u0105 cena za minut\u0119 po\u0142\u0105czenia w sieci i cena za minut\u0119 po\u0142\u0105czenia do innych sieci kom\u00f3rkowych, oba z wag\u0105 po 10% (pomijamy wp\u0142yw innych kryteri\u00f3w)
\n* za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce z sieci zamawiaj\u0105cego poza sie\u0107 firmow\u0105 miesi\u0119cznie jest 1 tysi\u0105c minut po\u0142\u0105cze\u0144
\n* operator „du\u017cy” sk\u0142ada ofert\u0119 z cen\u0105 0,10 gr za minut\u0119 w sieci i 0,12 gr za minut\u0119 do innych sieci
\n* operator „ma\u0142y” sk\u0142ada ofert\u0119 z cen\u0105 0,01 gr za minut\u0119 w sieci i 0,20 gr za minut\u0119 do innych sieci
\n* gdy zastosujemy standardowe wzory oceny w kryteriach (a to w og\u00f3le tutaj niebezpieczne, gdy cena za kt\u00f3ry\u015b element mo\u017ce w og\u00f3le wynosi\u0107 0), operator „du\u017cy” w tych dw\u00f3ch kryteriach otrzyma 11 punkt\u00f3w, a „ma\u0142y” 16 punkt\u00f3w – wygrywa rzecz jasna „ma\u0142y”
\n* gdy por\u00f3wnamy, ile zap\u0142aci\u0142by zamawiaj\u0105cy jednemu i drugiemu faktycznie… c\u00f3\u017c:
\n* w przypadku zwyci\u0119stwa „du\u017cego” na po\u0142\u0105czenia wewn\u0105trz sieci przypada\u0142oby statystycznie 300 minut po\u0142\u0105cze\u0144, a poza sieci\u0105 700 minut po\u0142\u0105cze\u0144 (co wynika z 30-procentowego udzia\u0142u w rynku), to daje wed\u0142ug stawek z oferty \u0142\u0105cznie 114 z\u0142
\n* w przypadku zwyci\u0119stwa „ma\u0142ego” po\u0142\u0105czenia wewn\u0105trz sieci to statystycznie zaledwie 50 minut (po tej jak\u017ce atrakcyjnej cenie 1 gr), a poza sieci\u0105 (po 20 gr) a\u017c 950 minut – daje to 190,5 z\u0142<\/p>\n
A zatem przetarg wygrywa (zdecydowanie) pozornie ta\u0144szy operator „ma\u0142y”, ale okazuje si\u0119 faktycznie, \u017ce jest on te\u017c zdecydowanie (bo tym przyk\u0142adzie niemal dwukrotnie) dro\u017cszy. Prosz\u0119 zatem zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, na jak dobrej pozycji znajduje si\u0119 taki potencjalny ma\u0142y operator i jak du\u017ce mo\u017cliwo\u015bci manipulowania cen\u0105 przetargow\u0105 otrzymuje. Ba, nawet bez takiej manipulacji (bo te\u017c nie sugeruj\u0119, \u017ce w praktyce kto\u015b manipuluje, przedstawiam tylko przyk\u0142ad, \u017ce takie pole istnieje), a stosuj\u0105c ceny realne sytuacja mo\u017ce by\u0107 identyczna (tyle, \u017ce dysproporcje nieco zmalej\u0105). Tak\u017ce pomini\u0119cie za\u0142o\u017cenia o wy\u0142\u0105czeniu z tych dw\u00f3ch stawek po\u0142\u0105cze\u0144 do sieci firmowej niewiele zmienia ten obraz (zmniejsza tylko – ale nie eliminuje ca\u0142kowicie – pole potencjalnej manipulacji). Ba, przy za\u0142o\u017ceniu identycznych wag kryterium nawet w\u015br\u00f3d konkurencji mi\u0119dzy samymi „du\u017cymi” operatorami mo\u017ce znale\u017a\u0107 si\u0119 „du\u017cy” uczciwy i „du\u017cy” cwany, z kt\u00f3rych wygra przetarg ten drugi, a straci na tym przede wszystkim zamawiaj\u0105cy…<\/p>\n
Co zrobi\u0107, \u017ceby unikn\u0105\u0107 tego problemu? C\u00f3\u017c, przysz\u0142y mi do g\u0142owy trzy rozwi\u0105zania, z kt\u00f3rych po analizie pozosta\u0142o tylko jedno wykonalne i sensowne: <\/p>\n
Najprostsze takie, aby nie ocenia\u0107 stawki za minut\u0119 po\u0142\u0105czenia w sieci – narzuci\u0107 cen\u0119 „0”, niech sobie operator wliczy to do abonamentu. Na poz\u00f3r wszystko fajnie, ale przecie\u017c abonament te\u017c oceniamy, a zatem problem przenosi si\u0119 pomi\u0119dzy dwa inne kryteria oceny ofert, a nie znika. Cho\u0107 zatem pozornie jest to lek na ca\u0142e z\u0142o, to jednak „rozwi\u0105zaniem” nazwa\u0107 go nie mo\u017cna, bo problemu nie rozwi\u0105zuje.<\/p>\n
Najciekawsze takie, aby do oceny ofert wprowadzi\u0107 dodatkowy wsp\u00f3\u0142czynnik uzale\u017cniony od udzia\u0142u operatora w rynku. Wbrew pozorom by\u0142oby to bardzo proste (cho\u0107 opisanie mog\u0142oby mnie kosztowa\u0107 wiele s\u0142\u00f3w, wszak tymi nie pos\u0142uguj\u0119 si\u0119 ze specjaln\u0105 swobod\u0105 :)) i idealne rozwi\u0105zanie, ale jest niestety tutaj jedno malutkie „ale”. Mianowicie potrzebne by\u0142yby dane dotycz\u0105ce takiego udzia\u0142u w rynku, a z tymi jest problem (w szczeg\u00f3lno\u015bci u „ma\u0142ych” operator\u00f3w, taki Play nie ujawnia liczby swoich klient\u00f3w, jak wynika z tego tekstu<\/a>).<\/p>\n Ostatnie rozwi\u0105zanie, to jedyne wykonalne i sensowne, to po prostu zrezygnowanie ze zr\u00f3\u017cnicowania stawki za minut\u0119 w sieci operatora i do innych sieci i pozostawienie jednej ceny za minut\u0119 po\u0142\u0105czenia do wszystkich sieci kom\u00f3rkowych, \u0142\u0105cznie z sieci\u0105 operatora. Wbrew pozorom takie zr\u00f3wnanie stawek nie jest ju\u017c niczym niezwyk\u0142ym na rynku telefonii kom\u00f3rkowej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Przypadkiem anga\u017cuj\u0105c si\u0119 w temat dotycz\u0105cy nabywania us\u0142ug telefonii kom\u00f3rkowej zauwa\u017cy\u0142em ciekaw\u0105 praktyk\u0119 niekt\u00f3rych (na szcz\u0119\u015bcie, oceniaj\u0105c „na oko”, mniejszo\u015b\u0107) zamawiaj\u0105cych w zakresie stawiania kryteri\u00f3w oceny ofert. Nie b\u0119d\u0119 przy tym pisa\u0142 tutaj o do\u015b\u0107 cz\u0119sto spotykanym zwyczaju traktowania poszczeg\u00f3lnych element\u00f3w cenotw\u00f3rczych jako zupe\u0142nie odr\u0119bnych kryteri\u00f3w (skrytykowa\u0142em to w tek\u015bcie „Kryteria oceny ofert: cena i […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[26,28],"class_list":["post-19","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-rozstrzygniecie-postepowania","tag-26","tag-28"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":96,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19\/revisions\/96"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}