Niedawno pisa\u0142em do „Zamawiaj\u0105cego” tekst na temat u\u017cycia element\u00f3w analizy sprawozdania finansowego do oceny sytuacji ekonomicznej wykonawcy. G\u0142\u00f3wnie o tym, jakie wska\u017aniki s\u0105 najcz\u0119\u015bciej stosowane i jakie przy tej okazji pojawiaj\u0105 si\u0119 problemy. Po wys\u0142aniu tekstu do redakcji napad\u0142a mnie my\u015bl, ju\u017c od do\u015b\u0107 dawna ko\u0142ataj\u0105ca si\u0119 po k\u0105tach mojej \u0142epetyny. Nigdy co prawda wielkiego priorytetu nie mia\u0142a, ale tekst w „Zamawiaj\u0105cym” stanowi dobr\u0105 okazj\u0119, by temat podj\u0105\u0107.<\/p>\n
Chodzi mianowicie o opini\u0119 bieg\u0142ego rewidenta, kt\u00f3r\u0105 wykonawcy s\u0105 zobowi\u0105zani sk\u0142ada\u0107 w post\u0119powaniu wraz ze sprawozdaniem finansowym (oczywi\u015bcie o ile zamawiaj\u0105cy zamierza w ten spos\u00f3b bada\u0107 ich sytuacj\u0119 ekonomiczn\u0105). Oczywi\u015bcie – nie wszyscy wykonawcy. Nie ka\u017cdy przecie\u017c jest w og\u00f3le zobowi\u0105zany do prowadzenia pe\u0142nej rachunkowo\u015bci i sporz\u0105dzania sprawozda\u0144 finansowych, a nawet spo\u015br\u00f3d tych zobowi\u0105zanych – nie ka\u017cdy musi uzyska\u0107 opini\u0119 bieg\u0142ego rewidenta. Art. 64 ustawy o rachunkowo\u015bci wskazuje, kiedy taki obowi\u0105zek powstaje – dotyczy on kilku r\u00f3\u017cnych grup instytucji (w tym bank\u00f3w, zak\u0142ad\u00f3w ubezpiecze\u0144 oraz sp\u00f3\u0142ek akcyjnych), a tak\u017ce innych podmiot\u00f3w, o ile spe\u0142nione s\u0105 dwie z trzech przes\u0142anek (\u015brednioroczne zatrudnienie w poprzednim roku obrotowym – minimum 50 etat\u00f3w, suma aktyw\u00f3w na koniec poprzedniego roku obrotowego – minimum 2,5 mln euro, przychody ze sprzeda\u017cy towar\u00f3w i produkt\u00f3w oraz operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy – minimum 5 mln euro).
\n
\nW zam\u00f3wieniach wi\u0119kszych, o wy\u017cszych warto\u015bciach, udzia\u0142 podmiot\u00f3w zobowi\u0105zanych do uzyskania takiej opinii bywa niemal\u017ce regu\u0142\u0105. Czym\u017ce jest ten papier i do czego w post\u0119powaniu ma s\u0142u\u017cy\u0107? Wydaje si\u0119 na poz\u00f3r by\u0107 niepotrzebny – niezale\u017cnie od tego, czy zamawiaj\u0105cy poprzestanie na wymogu dotycz\u0105cym warto\u015bci przychod\u00f3w, czy b\u0119dzie chcia\u0142 bada\u0107 inne aspekty sytuacji finansowej wykonawcy, wszelkie dane do tego niezb\u0119dne znajdzie w samym sprawozdaniu finansowym – zar\u00f3wno opinia, jak i raport z badania wydaj\u0105 si\u0119 w tym kontek\u015bcie zb\u0119dne. Tymczasem z jakiego\u015b powodu autor rozporz\u0105dzenia uzna\u0142, \u017ce je\u015bli zamawiaj\u0105cy bada sytuacj\u0119 ekonomiczn\u0105 wykonawcy, ma tak\u017ce mie\u0107 wgl\u0105d do takiej opinii.<\/p>\n
Opinia bieg\u0142ego rewidenta, zgodnie z art. 65 ustawy o rachunkowo\u015bci (jednak tak jest te\u017c generalnie na ca\u0142ym \u015bwiecie) s\u0142u\u017cy przede wszystkim do tego, aby stwierdzi\u0107, czy sprawozdanie finansowe zosta\u0142o sporz\u0105dzone rzetelnie. Zwykle nie ma w niej nic, co mog\u0142oby zastanowi\u0107 zamawiaj\u0105cego. Jednak mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107, \u017ce rewident stwierdzi nierzetelne sporz\u0105dzenie sprawozdania albo stwierdzi, i\u017c istnieje zagro\u017cenie dla kontynuacji dzia\u0142alno\u015bci przedsi\u0119biorcy. Co jest w tym cenne, to fakt, \u017ce podczas gdy sprawozdanie jest o\u015bwiadczeniem w\u0142asnym wykonawcy, to opinia bieg\u0142ego rewidenta jest opini\u0105 niezale\u017cnego fachowca.<\/p>\n
Pierwszy przyk\u0142ad. W opinii bieg\u0142ego rewidenta znajduje si\u0119 informacja, \u017ce sprawozdanie jest generalnie w porz\u0105dku, z jednym wyj\u0105tkiem: w przychodach uj\u0119to kilkaset milion\u00f3w z\u0142otych roszcze\u0144 wykonawcy w stosunku do zamawiaj\u0105cych, uwzgl\u0119dniono je tak\u017ce w kapita\u0142ach w\u0142asnych – mimo i\u017c nie spe\u0142niono przes\u0142anek do tego uprawniaj\u0105cych (mo\u017cna to zrobi\u0107, je\u015bli sprawa roszcze\u0144 jest finalizowana i istnieje wysokie prawdopodobie\u0144stwo ich uznania, a nie na wcze\u015bniejszych etapach negocjacji)*. Skutek? Powi\u0119kszenie warto\u015bci aktyw\u00f3w o kilkana\u015bcie procent, przychod\u00f3w o kilka procent, dwukrotne zani\u017cenie osi\u0105gni\u0119tej straty, a w efekcie zaburzenie licznych wska\u017anik\u00f3w u\u017cywanych do oceny kondycji ekonomicznej (nie trzeba dodawa\u0107, \u017ce na korzy\u015b\u0107 przedsi\u0119biorcy).<\/p>\n
Wejd\u017amy teraz w sk\u00f3r\u0119 hipotetycznego zamawiaj\u0105cego. Postawi\u0142 on w post\u0119powaniu warunek – wykonawca ma osi\u0105gn\u0105\u0107 przychody ze sprzeda\u017cy w ostatnim roku obrotowym w okre\u015blonej wysoko\u015bci. Albo – mia\u0142 na ostatni dzie\u0144 bilansowy osi\u0105gn\u0105\u0107 wska\u017anik pokrycia zobowi\u0105za\u0144 kapita\u0142ami w\u0142asnym na okre\u015blonym poziomie. Sk\u0142ada mu ofert\u0119 ten w\u0142a\u015bnie wykonawca. Ze sprawozdania wynika, \u017ce warunki spe\u0142nione. Gdyby jednak uwzgl\u0119dni\u0107 zastrze\u017cenia z opinii – wykonawca str\u0105ca poprzeczk\u0119. I co ma zrobi\u0107 zamawiaj\u0105cy? Przyj\u0105\u0107 o\u015bwiadczenie zawarte w sprawozdaniu czy zweryfikowa\u0107 je o zastrze\u017cenia z opinii?<\/p>\n
Nie spotka\u0142em si\u0119 z orzecznictwem dotycz\u0105cym takich sytuacji. Jednak przecie\u017c musi by\u0107 pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego ta opinia jest dokumentem wymaganym w post\u0119powaniu. Czy zamawiaj\u0105cy nie powinien wzi\u0105\u0107 jej pod wag\u0119? W mojej opinii – jak najbardziej. Napotyka tylko jeden problem praktyczny: zwykle zastrze\u017cenie w opinii jest mniej szczeg\u00f3\u0142owe ni\u017c samo sprawozdanie. W powo\u0142anym przyk\u0142adzie rewidenci wskazuj\u0105, \u017ce za du\u017co jest w przychodach, za du\u017co w kapitale, ale nie wskazuj\u0105 wprost, w kt\u00f3rym miejscu aktyw nies\u0142usznie zwi\u0119kszono warto\u015bci (wszak, skoro zwi\u0119kszono kapita\u0142 po stronie pasyw\u00f3w, to i niew\u0105tpliwie r\u00f3wnie\u017c zwi\u0119kszono co\u015b po stronie aktyw\u00f3w). Wypada si\u0119gn\u0105\u0107 zatem do og\u00f3lnej wiedzy ekonomicznej, aby ustali\u0107, gdzie to mog\u0142o zosta\u0107 ulokowane. Wydaje mi si\u0119 te\u017c, \u017ce nie nale\u017cy przejmowa\u0107 si\u0119 faktem, \u017ce s\u0105 przedsi\u0119biorcy, kt\u00f3rzy opinii bieg\u0142ego o sprawozdaniu mie\u0107 nie musz\u0105 (wi\u0119c ich ewentualnych b\u0142\u0119d\u00f3w czy matactw nikt nie wy\u0142apie) – wszak to dok\u0142adnie taki sam przypadek nier\u00f3wno\u015bci jak ten, kt\u00f3ry zachodzi mi\u0119dzy wykonawcami sk\u0142adaj\u0105cymi sprawozdania i tymi, kt\u00f3rzy do jego sporz\u0105dzania nie s\u0105 zobowi\u0105zani.<\/p>\n
Drugi przyk\u0142ad. W opinii bieg\u0142ego rewidenta znajduje si\u0119 co prawda stwierdzenie, \u017ce sprawozdanie jest sporz\u0105dzone rzetelnie, ale jednocze\u015bnie jest zawarta informacja, \u017ce sp\u00f3\u0142ka ma powa\u017cne k\u0142opoty z p\u0142ynno\u015bci\u0105 finansow\u0105, kt\u00f3re zagra\u017caj\u0105 dalszemu finansowaniu projekt\u00f3w, a w konsekwencji – kontynuacji dzia\u0142alno\u015bci sp\u00f3\u0142ki. Co prawda zarz\u0105d twierdzi, \u017ce sp\u00f3\u0142ka wyjdzie na prost\u0105, ale zdaniem rewidenta – pewno\u015bci nie ma**.<\/p>\n
I tu jest trudniej. Zamawiaj\u0105cy bada sytuacj\u0119 ekonomiczn\u0105, ocenia szereg wska\u017anik\u00f3w. Wszystkie s\u0105 na plus (bo na przyk\u0142ad by\u0142y nieszcz\u0119\u015bliwie dobrane, albo ustawione na zbyt niskim poziomie). Tymczasem w opinii taki kwiatek. Co zrobi\u0107? W normalnym \u015bwiecie, tam gdzie ustawa Pzp nie si\u0119ga, racjonalny zamawiacz nie zastanawia si\u0119 ani chwili (o ile tylko wypada zam\u00f3wienie wykonywa\u0107 nieco d\u0142u\u017cej). Wyrzuca takiego wykonawc\u0119, bo nie chce \u015bci\u0105ga\u0107 sobie na g\u0142ow\u0119 powa\u017cnych k\u0142opot\u00f3w. W nieco szalonym \u015bwiecie ustawy Pzp jest trudniej – bo przecie\u017c postawiony warunek zosta\u0142 spe\u0142niony. Pewnym lekarstwem mo\u017ce by\u0107 \u017c\u0105danie informacji banku, bo bank mo\u017ce to wy\u0142apa\u0107 wcze\u015bniej i odm\u00f3wi\u0107 – ale przecie\u017c wystarczy, \u017ce na rachunku b\u0119dzie mia\u0142 wystarczaj\u0105c\u0105 kwot\u0119, przedstawi wyci\u0105g, i nic to w efekcie nie da. Postawi\u0107 warunek, \u017ce w opinii bieg\u0142ego rewidenta nie mo\u017ce by\u0107 wskazanego zagro\u017cenia dzia\u0142alno\u015bci sp\u00f3\u0142ki? C\u00f3\u017c, je\u015bli koniecznie trzeba jaki\u015b warunek stawia\u0107, ten wydaje si\u0119 by\u0107 niez\u0142y. Ale tu jest problem nier\u00f3wno\u015bci, kt\u00f3ry w pierwszym przyk\u0142adzie szcz\u0119\u015bliwie przeskoczy\u0142em. Niekt\u00f3rzy wykonawcy maj\u0105 jeden warunek wi\u0119cej do spe\u0142nienia ni\u017c inni. I nie wiem, co z tym pocz\u0105\u0107.<\/p>\n
*) Swoj\u0105 drog\u0105, te roszczenia uwzgl\u0119dnia w swoim sprawozdaniu ju\u017c od trzech lat i jak dot\u0105d nie zmieni\u0142y si\u0119 one w szeleszcz\u0105ce banknoty czy rosn\u0105ce s\u0142upki na jego rachunku – co potwierdza tok rozumowania rewident\u00f3w.
\n**) Nieco ponad miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej sp\u00f3\u0142ka z\u0142o\u017cy\u0142a wniosek o upad\u0142o\u015b\u0107. Warto doda\u0107 na marginesie, \u017ce opinia do sprawozdania za poprzedni rok takiego ostrze\u017cenia nie zawiera\u0142a.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Niedawno pisa\u0142em do „Zamawiaj\u0105cego” tekst na temat u\u017cycia element\u00f3w analizy sprawozdania finansowego do oceny sytuacji ekonomicznej wykonawcy. G\u0142\u00f3wnie o tym, jakie wska\u017aniki s\u0105 najcz\u0119\u015bciej stosowane i jakie przy tej okazji pojawiaj\u0105 si\u0119 problemy. Po wys\u0142aniu tekstu do redakcji napad\u0142a mnie my\u015bl, ju\u017c od do\u015b\u0107 dawna ko\u0142ataj\u0105ca si\u0119 po k\u0105tach mojej \u0142epetyny. Nigdy co prawda wielkiego […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[22,21],"class_list":["post-1841","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-warunki-udzialu-i-dokumenty","tag-22","tag-21"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1841","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1841"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1841\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1853,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1841\/revisions\/1853"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1841"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1841"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1841"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}