W ostatnim numerze kwartalnika „Prawo zam\u00f3wie\u0144 publicznych” (pierwszy i jedyny dot\u0105d z 2014 r., cho\u0107 ju\u017c wrzesie\u0144 – punktualno\u015b\u0107 jest chyba jedyn\u0105 wad\u0105 tego wydawnictwa, cho\u0107 w tym wypadku zaliczy\u0142 innego rodzaju wpadk\u0119) opublikowano artyku\u0142, kt\u00f3ry zainteresowa\u0142 mnie niejako podw\u00f3jnie. Po pierwsze – dotyczy badania wiarygodno\u015bci ekonomicznej wykonawc\u00f3w, kt\u00f3ry to temat by\u0142 mi bardzo bliski przez lata. Po drugie – dotyczy konkretnego, r\u00f3wnie\u017c bliskiego mi post\u0119powania przetargowego. Autorzy tekstu „Badanie wiarygodno\u015bci ekonomicznej ubiegaj\u0105cego si\u0119 o zam\u00f3wienie publiczne” (M. Andrzejewski, T. Ma\u015blanka, J. Bator, B. Go\u0142\u0119biowski) stawiaj\u0105 niew\u0105tpliwie s\u0142uszn\u0105 tez\u0119 o iluzoryczno\u015bci oceny wiarygodno\u015bci ekonomicznej wykonawcy w zam\u00f3wieniach publicznych. Problem tylko w tym, \u017ce analiza przypadku oraz proponowane rozwi\u0105zania problemu budz\u0105 powa\u017cne w\u0105tpliwo\u015bci.<\/p>\n
Pe\u0142na zgoda co do tego, \u017ce art. 22 ust. 1 pkt 4 Pzp jest przepisem otwartym, kt\u00f3ry to zamawiaj\u0105cy zape\u0142nia tre\u015bci\u0105. Mo\u017ce zatem – maj\u0105c na celu osi\u0105gni\u0119cie wymaganego rezultatu – wykorzysta\u0107 r\u00f3\u017cne metody. Jednak w praktyce nie ma tu mowy o „pe\u0142nej swobodzie”, o jakiej wspominaj\u0105 autorzy tekstu. Mo\u017cliwo\u015bci zamawiaj\u0105cego s\u0105 ograniczone – z uwagi na przepis art. 26 ust. 1 Pzp, kt\u00f3ry wprowadza obowi\u0105zek badania spe\u0142niania warunk\u00f3w na podstawie dokument\u00f3w, a tak\u017ce na zamkni\u0119ty katalog dokument\u00f3w w stosownym rozporz\u0105dzeniu. Co wi\u0119cej, mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 wykonawcy zagraniczni, kt\u00f3rzy korzystaj\u0105c z innych zasad rachunkowo\u015bci, mog\u0105 przedstawia\u0107 dokumenty niepozwalaj\u0105ce na zbyt \u0142atwe por\u00f3wnania (autorzy sami wskazuj\u0105 na r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy Mi\u0119dzynarodowymi Standardami Rachunkowo\u015bci i standardami polskimi, a analogiczne r\u00f3\u017cnice w innych systemach mog\u0105 by\u0107 wi\u0119ksze).
\n<\/p>\n
Tekst zawiera dwie propozycje rozwi\u0105za\u0144. Pierwsza – aby zamawiaj\u0105cy mogli z pomoc\u0105 bieg\u0142ych rewident\u00f3w prowadzi\u0107 analizy sprawozda\u0144 finansowych wykonawc\u00f3w sk\u0142adaj\u0105cych oferty (m.in. z tego powodu, \u017ce – jak twierdz\u0105 autorzy – opinie rewident\u00f3w wynikaj\u0105ce z ustaw cz\u0119sto s\u0105 nierzetelne). Problem jest istotny, a rozwi\u0105zanie – odwa\u017cne. Trudno jednak je sobie wyobrazi\u0107 w praktyce, zw\u0142aszcza, \u017ce wielu wykonawc\u00f3w nie prowadzi pe\u0142nej rachunkowo\u015bci (a nie mo\u017cna pozwoli\u0107 sobie na nier\u00f3wne traktowanie wykonawc\u00f3w), w przetargach startuj\u0105 wykonawcy zagraniczni, z kt\u00f3rych systemami rachunkowo\u015bci nasi biegli mog\u0105 nie by\u0107 zaznajomieni, a UZP z pewno\u015bci\u0105 nie jest organem zdolnym do opracowania tego typu modeli (jak postuluj\u0105 to autorzy). Trzeba te\u017c zastanowi\u0107 si\u0119, na ile biegli rewidenci zamawiaj\u0105cego b\u0119d\u0105 sk\u0142onni kwestionowa\u0107 oceny bieg\u0142ych rewident\u00f3w dokonuj\u0105cych badania ustawowego (ba, a je\u015bli to b\u0119d\u0105 ci sami rewidenci?). <\/p>\n
Druga propozycja – ju\u017c bardzo konkretna i oparta o przyk\u0142ad z pewnego post\u0119powania – polega na tym, aby zamawiaj\u0105cy w\u015br\u00f3d warunk\u00f3w stawia\u0142 konkretny pr\u00f3g: „wyb\u00f3r trzech stosownych modeli najlepiej przewiduj\u0105cych upad\u0142o\u015b\u0107 jednostek gospodarczych i je\u017celi w przynajmniej dw\u00f3ch na trzy takie modele\/wska\u017aniki b\u0119d\u0105 niekorzystnie opisywa\u0107 sytuacj\u0119 ekonomiczno-finansow\u0105 danej jednostki, komisje przetargowe powinny na tej podstawie odrzuca\u0107 oferty takich przedsi\u0119biorstw”.<\/p>\n
T\u0119 ostatni\u0105 propozycj\u0119 autorzy podpieraj\u0105 analiz\u0105 pewnego post\u0119powania. W najwi\u0119kszym skr\u00f3cie – autorzy twierdz\u0105, \u017ce w badanym przez nich przetargu wszyscy trzej wykonawcy, kt\u00f3rzy nast\u0119pnie wycofali si\u0119 z podpisania umowy, mogli by\u0107 wykluczeni z post\u0119powania, gdyby zamawiaj\u0105cy rzetelnie ocenia\u0142 wiarygodno\u015b\u0107 finansow\u0105 i stosowa\u0142 wskazan\u0105 przez nich metod\u0119. Jednak analiza przetargu przeprowadzona dla pokazania skuteczno\u015bci tej metody obarczona jest co najmniej dwoma powa\u017cnymi b\u0142\u0119dami, kt\u00f3re w ca\u0142o\u015bci\u0105 dyskwalifikuj\u0105 wnioski z niej wyci\u0105gni\u0119te. <\/p>\n
Przede wszystkim autorzy si\u0119gaj\u0105 tu do niew\u0142a\u015bciwych danych. Za\u0142o\u017cony model (dwa spo\u015br\u00f3d trzech wska\u017anik\u00f3w wskazuje na wysokie ryzyko upad\u0142o\u015bci) wykazuje wysokie ryzyko upad\u0142o\u015bci dla dw\u00f3ch spo\u015br\u00f3d trzech badanych wykonawc\u00f3w (PBG i Mostostal Warszawa) przy badaniu sprawozdania za 2011 r. Problem w tym, \u017ce termin sk\u0142adania wniosk\u00f3w o dopuszczenie do udzia\u0142u post\u0119powaniu s\u0142u\u017c\u0105cym za przyk\u0142ad przypada\u0142 w lipcu 2011 r. A zatem sprawozdaniem, do kt\u00f3rego mo\u017cna si\u0119 odnie\u015b\u0107, by\u0142o sprawozdanie na koniec 2010 r., a nie 2011 r. – a w tym wypadku \u017caden z wykonawc\u00f3w proponowanego progu wykluczenia nie spe\u0142nia\u0142 (jeden model wskazywa\u0142 na zagro\u017cenie dzia\u0142alno\u015bci wszystkich trzech wykonawc\u00f3w, w ocenie wed\u0142ug dw\u00f3ch pozosta\u0142ych modeli – wszyscy byli bezpieczni). Zamawiaj\u0105cy za\u015b nie mia\u0142 \u017cadnych podstaw prawnych \u017c\u0105dania sprawozda\u0144 finansowych za p\u00f3\u017aniejszy okres. \u0141atwo zatem autorom by\u0107 „m\u0105drym po szkodzie”.<\/p>\n
Po drugie, autorzy ograniczaj\u0105 si\u0119 do analizy tylko trzech przedsi\u0119biorstw spo\u015br\u00f3d uczestnicz\u0105cych w post\u0119powaniu. Tymczasem w post\u0119powaniu tym z\u0142o\u017cono ca\u0142y szereg wniosk\u00f3w o dopuszczenie do udzia\u0142u w post\u0119powaniu, w tym licznych konsorcj\u00f3w. Co najistotniejsze, dw\u00f3ch spo\u015br\u00f3d trzech badanych przez autor\u00f3w wykonawc\u00f3w z\u0142o\u017cy\u0142o oferty w mi\u0119dzynarodowych konsorcjach – w kt\u00f3rych partnerzy zagraniczny byli podmiotami dalece pot\u0119\u017cniejszymi pod wzgl\u0119dem ekonomicznym. Analiza wiarygodno\u015bci ekonomicznej nie mog\u0142aby zatem ogranicza\u0107 si\u0119 tylko do polskich partner\u00f3w, ale musia\u0142by bra\u0107 pod uwag\u0119 zasad\u0119, i\u017c wystarczy i\u017c jeden z cz\u0142onk\u00f3w konsorcjum spe\u0142nia okre\u015blone warunki (mo\u017cna j\u0105 krytykowa\u0107, ale niew\u0105tpliwie obowi\u0105zuje). Z niewiadomych powod\u00f3w autorzy za\u015b nie analizuj\u0105 sprawozda\u0144 \u017cadnego z zagranicznych wykonawc\u00f3w. Nie analizuj\u0105 tak\u017ce sprawozda\u0144 korea\u0144skiego wykonawcy, kt\u00f3ry ostatecznie umow\u0119 podpisa\u0142.<\/p>\n
Mo\u017cna przy okazji wskaza\u0107, i\u017c b\u0142\u0119dne jest twierdzenie, jakoby trzech badanych wykonawc\u00f3w wycofa\u0142o si\u0119 z przetargu ze wzgl\u0119d\u00f3w ekonomicznych. W jednym wypadku – PBG – istotnie, by\u0142 problem ekonomiczny, ale wykonawca z przetargu si\u0119 nie wycofa\u0142. Przeciwnie, po og\u0142oszeniu upad\u0142o\u015bci broni\u0142 si\u0119 przed wykluczeniem przed KIO i s\u0105dem okr\u0119gowym. Z kolei w drugim wypadku wycofanie si\u0119 z post\u0119powania nie mia\u0142o w tle jego sytuacji finansowej, ale analiz\u0119 ryzyk prowadzon\u0105 przez zagranicznego partnera konsorcjum (w zwi\u0105zku z przed\u0142u\u017caj\u0105cym si\u0119 post\u0119powaniem). Nie mo\u017cna te\u017c twierdzi\u0107, \u017ce wykonawcy sk\u0142adali oferty wiedz\u0105c o mo\u017cliwo\u015bci p\u00f3\u017aniejszego wycofania si\u0119 z przetargu bez utraty wadium – zbieg okoliczno\u015bci, jaki zaistnia\u0142 w tym post\u0119powaniu nale\u017cy raczej do nadzwyczajnych i racjonalnie dzia\u0142aj\u0105cy wykonawca w chwili z\u0142o\u017cenia oferty takiego za\u0142o\u017cenia czyni\u0107 nie m\u00f3g\u0142.<\/p>\n
Wniosek wyprowadzony na podstawie analizy, kt\u00f3ra do tego stopnia opiera si\u0119 na b\u0142\u0119dnych przes\u0142ankach, nie mo\u017ce by\u0107 traktowany powa\u017cnie. Zabrak\u0142o tam nawet korekty merytorycznej (sporo w tym tek\u015bcie kwiatk\u00f3w podobnych do zacytowanego wy\u017cej odrzucenia oferty przez komisj\u0119 z powodu niespe\u0142nienia warunk\u00f3w – jakie odrzucenie, skoro chodzi o warunki? jaka oferta, skoro przetarg ograniczony? jaka komisja, skoro przecie\u017c kierownik?). A troch\u0119 szkoda, bo narz\u0119dzia do oceny sytuacji ekonomicznej wykonawc\u00f3w, jakie maj\u0105 w r\u0119ku zamawiaj\u0105cy, na pewno nie s\u0105 zadowalaj\u0105ce, i temat jest wa\u017cki.<\/p>\n
Ps. Swoj\u0105 drog\u0105, zupe\u0142nie niezrozumia\u0142y jest tak\u017ce wyb\u00f3r trzech modeli do badania sprawozda\u0144, jakimi pos\u0142u\u017cyli si\u0119 autorzy tekstu. W przeprowadzonej na wst\u0119pie tekstu analizie cz\u0119stotliwo\u015bci stosowania okre\u015blonych modeli przez rewident\u00f3w przy badaniu sprawozda\u0144 tylko jeden z nich posiada pojawia si\u0119 stosunkowo cz\u0119sto (Ho\u0142dy – 9,8% przypadk\u00f3w), drugi jest wykorzystywany w ilo\u015bciach \u015bladowych (Prusaka – 0,5%), a trzeci nie jest nawet wzmiankowany (Ma\u015blanki). Brak jakiegokolwiek uzasadnienia, dlaczego akurat one zosta\u0142y wybrane.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W ostatnim numerze kwartalnika „Prawo zam\u00f3wie\u0144 publicznych” (pierwszy i jedyny dot\u0105d z 2014 r., cho\u0107 ju\u017c wrzesie\u0144 – punktualno\u015b\u0107 jest chyba jedyn\u0105 wad\u0105 tego wydawnictwa, cho\u0107 w tym wypadku zaliczy\u0142 innego rodzaju wpadk\u0119) opublikowano artyku\u0142, kt\u00f3ry zainteresowa\u0142 mnie niejako podw\u00f3jnie. Po pierwsze – dotyczy badania wiarygodno\u015bci ekonomicznej wykonawc\u00f3w, kt\u00f3ry to temat by\u0142 mi bardzo bliski […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[22,21],"class_list":["post-1457","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-warunki-udzialu-i-dokumenty","tag-22","tag-21"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1457","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1457"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1457\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1479,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1457\/revisions\/1479"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1457"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1457"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wszponachzamowien.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1457"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}